Người dân được bồi thường khi đồng hồ điện, nước đo sai, thu thừa

Báo cáo giải trình tiếp thu trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, việc sửa luật nhằm khắc phục những bất cập trong quản lý, bảo vệ người dân trước gian lận đo lường và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Kết quả đo chính xác giúp người dân thanh toán đúng lượng điện, nước, xăng dầu sử dụng; hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán, điều trị và giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng, tiết kiệm nguyên liệu.

Theo Bộ trưởng, trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, năng lực đo lường còn quyết định khả năng kiểm chứng kết quả nghiên cứu, làm chủ quy trình và phát triển sản phẩm mới. Vì vậy, đầu tư cho đo lường cần được nhìn nhận là đầu tư cho năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Việc sửa đổi luật lần này nhằm giải quyết những bất cập của thực tiễn, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động đo lường đáp ứng yêu cầu phát triển mới, góp phần thể chế hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

Lần sửa đổi này hướng tới đổi mới phương thức quản lý để bảo vệ tốt hơn quyền lợi người dân và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Quản lý về đo lường phải tập trung vào những hoạt động có nguy cơ gây thiệt hại, những lĩnh vực tác động trực tiếp đến sức khỏe, an toàn và quyền lợi của người dân.

Luật sửa đổi cũng tạo cơ sở pháp lý cho chuyển đổi số trong hoạt động đo lường. Theo ông Quân, phương tiện đo ngày nay càng phụ thuộc nhiều vào phần mềm, kết nối mạng và xử lý dữ liệu. Vì vậy, yêu cầu quản lý phải bao quát cả phương tiện đo, phần mềm và dữ liệu hình thành trong quá trình đo.

“Điều người dân và doanh nghiệp cần là kết quả đo có thể tin cậy, kiểm tra và xác nhận khi cần thiết. Chuyển đổi số trong đo lường vì vậy phải gắn với bảo vệ tính toàn vẹn của dữ liệu, phòng ngừa việc can thiệp trái phép và đảm bảo căn cứ giải quyết khi có tranh chấp”, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết.

Nếu gây thiệt hại phải bồi thường

Luật Đo lường sửa đổi được Quốc hội thông qua hướng tới ưu tiên phát triển khoa học, công nghệ về đo lường trong các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ mới, năng lượng mới, y tế và chăm sóc sức khỏe, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn…

Bên cạnh đó, Luật cũng khuyến khích phát triển hạ tầng kỹ thuật đo lường theo hướng hiện đại, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, gắn với các ngành, lĩnh vực trọng điểm, kết hợp giữa đầu tư công và xã hội hóa.

Lần sửa đổi này, luật cũng nghiêm cấm giả mạo vật mang dữ liệu về kết quả, tình trạng kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm của phương tiện đo, chuẩn đo lường. Nghiêm cấm tẩy xóa, sửa chữa trái phép nội dung của vật mang dữ liệu về kết quả, tình trạng kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm của phương tiện đo, chuẩn đo lường được cung cấp.

Luật Đo lường cũng nghiêm cấm hành vi cố ý tác động trái phép vào mạng truyền dữ liệu đo, dữ liệu đo lường hoặc hệ thống quản trị dữ liệu đo lường làm gián đoạn, mất hoặc làm sai lệch dữ liệu.

Về xử lý vi phạm, theo Luật Đo lường sửa đổi, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Luật cũng quy định, người lợi dụng chức vụ, quyền hạn vi phạm quy định của pháp luật về đo lường thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Luật được Quốc hội thông qua có hiệu lực thi hành từ 1/3/2027.