Thanh tra Chính phủ kiến nghị nghiên cứu chấm dứt Quỹ bình ổn giá xăng dầu

Thanh tra Chính phủ vừa công khai Kết luận số 769/KL-TTCP, Kết luận thanh tra Chuyên đề diện rộng về hoạt động kinh doanh xăng dầu.

Tại lết luận, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương chủ trì, Bộ Tài chính phối hợp:

Hạn chế tối đa hoặc chỉ cho phép duy trì số ít thương nhân phân phối ở các địa bàn kinh tế cần thiết; sắp xếp lại khâu phân phối để giảm chi phí trung gian, tập trung nguồn lực cho thương nhân đầu mối và mạng lưới đại lý, cửa hàng bán lẻ; cho phép các đại lý, cửa hàng được mua từ nhiều thương nhân đầu mối đảm bảo tính cạnh tranh và đảm bảo nguồn cung có giá phù hợp.

Xây dựng cơ chế giá xăng dầu vận hành theo thị trường có sự quản lý của Nhà nước; nghiên cứu bãi bỏ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở. Thương nhân đầu mối chủ động tạo nguồn và công bố giá bán trên cơ sở giá thị trường quốc tế và các yếu tố chi phí thuộc phạm vi quản lý của Nhà nước.

Duy trì và nâng cao mức dự trữ bắt buộc đối với thương nhân đầu mối; đồng thời tăng cường dự trữ quốc gia thông qua hệ thống kho, bể có dung tích lớn.

Nghiên cứu chấm dứt Quỹ bình ổn giá hiện hành, thay bằng dự trữ quốc gia, dự trữ bắt buộc tại thương nhân đầu mối, chính sách thuế và các công cụ điều tiết khác.

Bắt buộc ứng dụng công nghệ thông tin để công khai, cập nhật giá bán trong toàn hệ thống từ thương nhân đầu mối đến cửa hàng bán lẻ, bảo đảm minh bạch và quyền lựa chọn của người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các cơ quan chức năng theo thẩm quyền rà soát, kiểm tra để xử lý các vi phạm trong hoạt động kinh doanh xăng dầu của các doanh nghiệp, cửa hàng trên địa bàn, trong đó có các dấu hiệu vi phạm ghi nhận tại các Biên bản của Đoàn Thanh tra;

Đồng thời làm rõ trách nhiệm của Sở Công Thương và cơ quan Quản lý thị trường trong việc kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh xăng dầu trên địa bàn mà không phát hiện được các dấu hiệu vi phạm của các doanh nghiệp nêu tại Kết luận thanh tra.

Qua thanh tra diện rộng trước đó, Thanh tra Chính phủ chỉ ra, có 20 doanh nghiệp là thương nhân đầu mối đã thực hiện việc trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá không theo quy định tại khoản 26 Điều 1 Nghị định số 95/2021/NĐ-CP; mà trích lập, chi sử dụng tại thời điểm lập hóa đơn bán hàng theo khoản 2 Điều 3 Thông tư số 103/2021/TT-BTC và Thông tư số 19/2026/TTBCT, để được chi Quỹ bình ổn giá với số tiền khoảng 2.209 tỉ đồng, mặc dù lượng xăng dầu chưa tiêu thụ; chưa xác định được lỗi (cố ý, vô ý) và thiệt hại cụ thể.

Có 1 doanh nghiệp đã trích lập và chi sử dụng sai kỳ tính Quỹ bình ổn giá so với kỳ điều chỉnh giá với số tiền khoảng 6,63 tỉ đồng, vi phạm khoản 1 Điều 4 Thông tư số 103/2021/TT-BTC.