Ngưỡng miễn thuế phải 'nuôi' được hộ kinh doanh, không thể chỉ nhìn vào con số

Cuối giờ chiều 21/4, tại phiên thảo luận Tổ, các đại biểu Quốc hội đã cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế, gồm: Thuế thu nhập cá nhân, Thuế giá trị gia tăng, Thuế thu nhập doanh nghiệp và Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Các ý kiến cơ bản thống nhất với sự cần thiết phải sửa đổi các luật này nhằm hoàn thiện chính sách, hỗ trợ khu vực hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ vượt qua khó khăn, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao.

Một trong những nội dung thu hút nhiều sự quan tâm là đề xuất cho phép Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu miễn thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng đối với hộ, cá nhân kinh doanh.

Đại biểu Quốc hội Hoàng Anh Công (đoàn TP. Cần Thơ) cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, việc Quốc hội ủy quyền cho Chính phủ quyết định ngưỡng miễn thuế là cần thiết để bảo đảm tính linh hoạt trong điều hành; đồng thời, Quốc hội vẫn thực hiện chức năng giám sát.

Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu quan trọng là phải xác định ngưỡng miễn thuế phù hợp, bảo đảm người kinh doanh có thể nuôi sống bản thân, gia đình và có điều kiện phát triển.

Phân tích thực tiễn, đại biểu Hoàng Anh Công cho biết, việc áp dụng ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm trong thời gian qua dù có mặt tích cực nhưng cũng dẫn tới tình trạng một số hộ kinh doanh phải đóng cửa.

Theo đại biểu Hoàng Anh Công, với nhiều hộ kinh doanh gia đình, các thành viên vừa là chủ vừa trực tiếp tham gia lao động như nấu ăn, phục vụ, bảo vệ… nên doanh thu thực chất là nguồn thu nhập của cả gia đình. Với mức doanh thu khoảng 500 triệu đồng/năm, nếu chia cho các thành viên thì thu nhập thực tế không cao.

Trong khi đó, họ tự bỏ công sức lao động nhưng chi phí lao động này lại không được tính vào khi xác định nghĩa vụ thuế. Việc đánh thuế trên tổng doanh thu, chưa tính đầy đủ chi phí đầu vào và chi phí lao động, vì vậy chưa phản ánh đúng bản chất thu nhập của hộ kinh doanh.

Đại biểu cũng nhắc lại, trước đây nhóm đối tượng này áp dụng hình thức thuế khoán. Do đó, việc xác định ngưỡng và phương thức đánh thuế cần được cân nhắc kỹ, phù hợp với đặc thù của hộ kinh doanh nhỏ lẻ, để họ có thể duy trì hoạt động và phát triển.

Đáng chú ý, đại biểu Hoàng Anh Công cảnh báo, nếu hộ kinh doanh không thể duy trì sản xuất, không bảo đảm được cuộc sống, Nhà nước sẽ phải tính đến các chính sách hỗ trợ an sinh. Khi đó, nguồn thu ngân sách có thể không đáng kể, trong khi chi phí xã hội về lâu dài lại tăng lên.

Bên cạnh vấn đề ngưỡng miễn thuế, các đại biểu cũng quan tâm đến điều kiện và cách thức thực hiện chính sách.

Đại biểu Nguyễn Hữu Toàn (đoàn Lai Châu) cho rằng, việc giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu chịu thuế cần đi kèm các điều kiện cụ thể để bảo đảm tính chặt chẽ. Việc điều chỉnh phải dựa trên các căn cứ rõ ràng như tình hình kinh tế, hoạt động sản xuất kinh doanh và chi phí quản lý.

Liên quan đến thời điểm áp dụng, Chính phủ đề xuất cho phép các quy định có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 nhằm tạo thuận lợi cho hộ, cá nhân kinh doanh trong việc áp dụng đồng bộ chính sách thuế và hạn chế phát sinh thủ tục hành chính.

Góp ý về nội dung này, đại biểu Nguyễn Hữu Toàn lưu ý, từ đầu năm đến nay, nhiều hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng đã thực hiện nghĩa vụ thuế, trong đó thuế giá trị gia tăng được nộp ngay.

Vì vậy, nếu điều chỉnh ngưỡng miễn thuế và áp dụng hồi tố từ đầu năm 2026, cần làm rõ việc có hoàn trả phần thuế đã nộp hay không. Theo đại biểu, nếu không được xử lý thỏa đáng, sẽ khó bảo đảm công bằng và có thể phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện.