Chính phủ đề xuất linh hoạt về thuế để hỗ trợ hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ

Chiều 21/4, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Đây là dự án Luật quan trọng, được Chính phủ trình theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời điều chỉnh chính sách, đáp ứng các yêu cầu cấp bách từ thực tiễn kinh tế - xã hội.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, việc xây dựng dự án Luật này nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về chính sách đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân, cũng như thúc đẩy chuyển đổi năng lượng xanh theo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Báo cáo trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh, từ đầu năm 2026 đến nay, tình hình thế giới biến động mạnh khiến giá nhiên liệu tăng cao, làm gia tăng chi phí đầu vào và suy giảm sức mua trong nước. Đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp quy mô nhỏ – những chủ thể vốn hạn chế về vốn và nhân lực.

Nhằm tháo gỡ khó khăn này, Chính phủ đề xuất một thay đổi quan trọng trong tư duy lập pháp, đó là không quy định cứng ngưỡng doanh thu chịu thuế trong Luật. Thay vào đó, dự thảo Luật sửa đổi lần này theo hướng giao Chính phủ quy định cụ thể ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và mức doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng của hộ, cá nhân kinh doanh; bổ sung quy định về mức doanh thu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp và giao Chính phủ quy định chi tiết mức này.

Việc phân quyền này được đánh giá là sẽ tạo cơ sở pháp lý để Chính phủ điều hành linh hoạt chính sách tài khóa, kịp thời ứng phó với các biến động kinh tế mà không cần chờ đợi quy trình sửa Luật vốn mất nhiều thời gian.

Đáng lưu ý, một nội dung trọng tâm khác trong Tờ trình của Chính phủ là chính sách thuế đối với xe điện chạy bằng pin. Đánh giá chính sách ưu đãi áp dụng từ năm 2022 đã giúp thay đổi thói quen người tiêu dùng, Chính phủ đề xuất kéo dài thời gian áp dụng mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi hiện hành đối với xe gắn động cơ dưới 24 chỗ, chạy bằng pin đến hết năm 2030. Mục tiêu nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đảm bảo an ninh năng lượng và thực hiện cam kết phát triển bền vững.

Về hiệu lực thi hành, Chính phủ kiến nghị Luật có hiệu lực ngay từ ngày thông qua, riêng các quy định về Thuế thu nhập cá nhân, Thuế giá trị gia tăng, Thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ được áp dụng hồi tố từ ngày 1/1/2026 để đảm bảo người dân và doanh nghiệp được hưởng lợi ngay trong năm tài chính này.

Báo cáo thẩm tra về dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết: Về cơ bản, Ủy ban Kinh tế và Tài chính thống nhất với sự cần thiết phải sửa đổi các luật thuế để hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng đặt ra nhiều vấn đề cần giải trình kỹ lưỡng.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho biết, một số ý kiến trong cơ quan thẩm tra còn băn khoăn về việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn. Theo quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trình tự này chỉ áp dụng cho các vấn đề thực sự cấp bách. Có ý kiến cho rằng các nội dung đề xuất chưa hẳn thuộc trường hợp cực kỳ khẩn cấp đến mức phải sửa luật ngay, thay vào đó, Chính phủ có thể chủ động điều chỉnh các loại thuế, phí theo thẩm quyền đã được giao tại Kết luận số 18-KL/TW và Luật Tổ chức Chính phủ.

Đối với việc giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu chịu thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng, đa số ý kiến trong Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra thẳng thắn chỉ ra rằng Tờ trình của Chính phủ chưa thể hiện cụ thể phương án dự kiến tăng hay giảm ngưỡng doanh thu so với hiện hành, chưa định lượng được tác động cụ thể đối với nguồn thu ngân sách nhà nước.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ báo cáo rõ hơn các phương án dự kiến để Quốc hội có căn cứ thuyết phục khi xem xét. Một số ý kiến khác vẫn đề nghị nên giữ việc quy định mức ngưỡng cụ thể trong Luật để đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng, và chỉ giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội thẩm quyền điều chỉnh khi cần thiết để vừa linh hoạt, vừa đảm bảo giám sát.

Về đề xuất gia hạn thuế tiêu thụ đặc biệt cho xe điện, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí cần xem xét gia hạn nhưng lưu ý Chính phủ phải cân nhắc thận trọng về thời gian gia hạn để hài hòa lợi ích.

Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ bổ sung báo cáo đánh giá tác động toàn diện về xe chạy bằng pin. Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh cần chú trọng đánh giá toàn diện, đầy đủ, cả ưu điểm cũng như hạn chế, tránh việc chỉ tập trung vào các ưu điểm, không đề cập hoặc đề cập không đầy đủ đến các hạn chế của việc sử dụng các loại xe chạy bằng pin.

Về điều khoản chuyển tiếp và hiệu lực, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản thống nhất với Chính phủ. Tuy nhiên, để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung quy định: Trong trường hợp áp dụng các quy định mới của Luật này mà khiến trách nhiệm pháp lý của người nộp thuế nặng hơn, thì không áp dụng hồi tố mà chỉ áp dụng kể từ ngày Luật có hiệu lực thi hành.