Không để xảy ra trường hợp bỏ lọt tội phạm, làm oan người vô tội

Kéo giảm bền vững tội phạm, vi phạm pháp luật

Sáng 24/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, với 473/476 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 94,6% đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành), Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án chính thức được thông qua.

Nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua quy định một số chỉ tiêu, nhiệm vụ trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án; báo cáo, giám sát việc thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ quy định tại Nghị quyết này.

Theo đó, chỉ tiêu trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật được quy định như sau: Tăng cường các biện pháp phòng ngừa để kéo giảm bền vững tội phạm, vi phạm pháp luật, trong đó phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội. Tỷ lệ thụ lý tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố đạt 100%.

Bảo đảm việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố đúng thời hạn theo quy định của pháp luật đạt 100%. Tỷ lệ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố đạt trên 88% tổng số thụ lý.

Tỷ lệ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố về xâm hại trẻ em đạt trên 95% tổng số thụ lý tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố về xâm hại trẻ em.

Bảo đảm 100% các vụ việc đã xác định có dấu hiệu tội phạm đều phải được khởi tố vụ án để điều tra theo quy định của pháp luật; giảm mạnh số người bị tạm giữ hình sự chuyển xử lý hành chính vì hành vi không cấu thành tội phạm so với năm trước.

Tỷ lệ điều tra, khám phá các loại tội phạm đạt trên 75%; tỷ lệ điều tra, khám phá đối với tội phạm rất nghiêm trọng đạt trên 90%; tỷ lệ điều tra, khám phá đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng đạt trên 90%.

Bảo đảm việc khởi tố, điều tra đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; không để xảy ra trường hợp bỏ lọt tội phạm, làm oan người vô tội. Hạn chế tối đa phát sinh số người bị truy nã mới; giảm ít nhất 5% số người bị truy nã trong nước so với năm trước;

Nghị quyết cũng quy định, cơ quan điều tra, Cơ quan thanh tra, Kiểm toán nhà nước, Viện kiểm sát, Tòa án, Cơ quan thi hành án phối hợp chặt chẽ trong công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý, áp dụng các biện pháp theo quy định của pháp luật để thu hồi tiền, tài sản trong các vụ việc, vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế đạt trên 60%, trong đó tại giai đoạn điều tra đạt từ 65% trở lên trên tổng giá trị tiền, tài sản thực tế thu hồi nêu trên.

Từ năm 2029 trở đi, hằng năm giảm ít nhất 5% số người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy; đến năm 2030 đạt ít nhất 50% số địa bàn cấp xã và 20% số địa bàn cấp tỉnh không có ma túy…

Bảo đảm việc giải quyết, xét xử đúng thời hạn

Trước đó, giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, về chỉ tiêu giảm số vụ phạm tội về trật tự xã hội và chỉ tiêu về phòng, chống ma túy, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Nghị quyết đã chỉnh lý các chỉ tiêu liên quan đến kéo giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội và các chỉ tiêu liên quan đến phòng, chống ma túy, bảo đảm phù hợp với Nghị quyết số 18 về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển.

Về chỉ tiêu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính, ông Phan Chí Hiếu cho hay, qua thảo luận, có ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị bên cạnh việc quy định chỉ tiêu về bảo đảm giải quyết, xét xử đúng thời hạn luật định, cần tiếp tục quy định tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý.

Có ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị chỉ quy định phải bảo đảm giải quyết, xét xử đúng thời hạn luật định (không quy định tỉ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý).

Về nội dung này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho biết, theo báo cáo của Tòa án nhân dân tối cao (tại Công văn số 490 ngày 6/8/2026), trong điều kiện số lượng vụ án, vụ việc các Tòa án phải thụ lý tăng gần gấp đôi (so với thời điểm Quốc hội ban hành Nghị quyết số 96/2019/QH14) và với tính chất ngày càng phức tạp; biên chế giữ nguyên từ năm 2012 và tiếp tục điều chỉnh giảm trong năm 2026, đang gây quá tải cho hệ thống Tòa án.

Do đó, Tòa án nhân dân tối cao đề nghị Quốc hội tập trung giám sát chất lượng và thời hạn giải quyết, xét xử đã được quy định cụ thể trong pháp luật tố tụng.

Trên cơ sở cân nhắc các mặt, tiếp thu ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội và đề xuất của Tòa án nhân dân tối cao, dự thảo Nghị quyết chỉnh lý quy định theo hướng: Bảo đảm việc giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính đúng thời hạn theo quy định của pháp luật đạt 100%. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao giao cụ thể tỷ lệ giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính trên tổng số thụ lý trong ngành Tòa án, gửi Quốc hội để giám sát.

Về chỉ tiêu không để người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân bỏ trốn do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ. Tiếp thu ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉnh lý theo Phương án 1: Quy định không để xảy ra trường hợp do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ dẫn đến người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân trốn với lý do chỉ tiêu này đã được Nghị quyết số 96/2019/QH14 quy định và đang được thực hiện nghiêm túc.

Dự thảo chỉ đặt ra trách nhiệm đối với trường hợp cơ sở giam giữ thiếu trách nhiệm dẫn đến bỏ trốn; đồng thời quy định này thống nhất với Điều 376 Bộ luật Hình sự về tội thiếu trách nhiệm để người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù trốn và khoản 6 Điều 7 Luật Thi hành án hình sự về các hành vi bị nghiêm cấm.

Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027.