Huy động nguồn lực, phấn đấu đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050

Chiều 14/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban chỉ đạo quốc gia triển khai thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26 chủ trì phiên họp lần thứ 6 của Ban chỉ đạo.

Tích cực chuyển đổi xanh, ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu

Theo các báo cáo, ý kiến tại hội nghị, kể từ sau phiên họp lần thứ 5 của Ban chỉ đạo, các Bộ, ngành và Ban chỉ đạo đã tích cực triển khai các nhiệm vụ; rà soát, bổ sung và hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật.

Việt Nam tích cực tham gia các diễn đàn quốc tế về biến đổi khí hậu, mở rộng quan hệ đối tác chiến lược, thu hút thêm nguồn lực đầu tư cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi số trong nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình các nghị định, dự thảo tạo cơ sở pháp lý triển khai đàm phán và thực hiện trao đổi tín chỉ carbon với các đối tác quốc tế. Thực hiện Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp với nhiều kết quả rất tích cực. Xây dựng cập nhật Đóng góp do quốc gia tự quyết định giai đoạn 2026 - 2035 (NDC3.0) với các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính linh hoạt phù hợp với mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước.

Quang cảnh phiên họp. (Ảnh: VGP)

Bộ Xây dựng đã hoàn thiện, trình ban hành nhiều chính sách mới có tính đột phá, tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, thu hút vốn tư nhân đầu tư vào các dự án đường sắt, đường sắt đô thị; phát triển đô thị xanh và bền vững, ưu tiên giao thông công cộng. Việc chuyển đổi các phương tiện sang sử dụng điện đã có những thay đổi rõ rệt (từ 2022 đến nay, ô tô điện tăng hơn 28 lần (tổng số 270 nghìn xe), xe buýt điện tăng 4 lần (tổng số 1.187 xe). Cả nước có gần 600 công trình được đánh giá, chứng nhận là công trình xanh.

Bộ Công Thương đã tích cực triển khai Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; đề xuất nhiều giải pháp để đa dạng hóa nguồn năng lượng, thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo; thiết lập khung pháp lý chính thức cho các hợp đồng mua bán điện trực tiếp. Tăng cường các hoạt động đối ngoại để thực hiện chuyển đổi năng lượng công bằng trong khuôn khổ Tuyên bố chính trị thiết lập quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) và Sáng kiến Cộng đồng châu Á phát thải ròng bằng 0 (AZEC). Hoàn tất thủ tục để Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Liên minh năng lượng mặt trời quốc tế (ISA), tham gia Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế (IRENA).

Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các cơ quan liên quan đã hoàn thành xây dựng khung pháp lý cho sàn giao dịch carbon trong nước. Triển khai Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh đạt được nhiều kết quả tích cực.

Các địa phương đã lồng ghép các mục tiêu, chỉ tiêu giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi khí hậu vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, thể hiện cam kết chính trị rõ ràng, đồng bộ, nỗ lực cụ thể hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Thói quen sử dụng xe ô tô điện, xe máy điện tại nhiều địa phương tăng rõ rệt, thực hiện chuyển đổi dần sang sử dụng phương tiện giao thông công cộng điện. Phong trào sử dụng các thiết bị tiết kiệm điện được triển khai ở nhiều thành phố lớn trên cả nước.

Đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng xanh đạt trên 750 nghìn tỷ đồng, tăng 10,3% so với cuối năm 2024. Các ngân hàng thương mại trong nước và các định chế tài chính nước ngoài tại Việt Nam đã triển khai nhiều gói chính sách mới nhằm đẩy mạnh sản phẩm tín dụng xanh.

Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp chuyển hướng mạnh mẽ sang đầu tư xanh, công nghệ sạch, mô hình phát thải thấp. Các tập đoàn nhà nước đã tiên phong trong phát triển năng lượng bền vững. Điển hình là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam triển khai thí điểm dự án điện gió ngoài khơi; các giải pháp thu hồi và lưu trữ carbon; tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế chế tạo và lắp đặt những công trình điện gió ngoài khơi. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tập trung phát triển mạng lưới truyền tải và phân phối điện, đấu nối, giải tỏa công suất cho các dự án điện gió, điện mặt trời…

Các tập đoàn, công ty tư nhân cũng đã triển khai mạnh mẽ những hoạt động giảm phát thải, chuyển đổi xanh, có kế hoạch trung hòa carbon.

Triển khai thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp

Phát biểu kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban chỉ đạo khẳng định, việc cùng các nước, đóng góp tích cực, hiệu quả vào ứng phó biến đổi khí hậu toàn cầu là sứ mệnh quan trọng của Việt Nam.

Thủ tướng đề nghị quán triệt một số quan điểm, nhận thức. Cụ thể, xác định thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 là cam kết, sứ mệnh phải làm để phát triển đất nước nhanh, bền vững, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập sâu rộng, thực chất, hiệu quả; phải thực hiện đa mục tiêu, vừa nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, trong đó có bảo đảm sống an toàn trước biến đổi khí hậu vừa bảo vệ thiên nhiên, môi trường, bảo vệ độc lập, chủ quyền.

Tranh thủ sự giúp đỡ bạn bè quốc tế một cách có hiệu quả. Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể, vừa là động lực, nguồn lực, mục tiêu; doanh nghiệp và người dân phải thực hiện nghĩa vụ của mình; không có người nào an toàn nếu người khác không an toàn, không có quốc gia nào an toàn nếu quốc gia bên cạnh không an toàn.

Tận dụng các nguồn lực từ JETP, AZEC để hỗ trợ, thúc đẩy những dự án ưu tiên như phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới; phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng…

Thủ tướng nêu rõ: Phấn đấu đưa Việt Nam đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 không chỉ là lời hứa mà là cam kết hành động, là sứ mệnh chính trị của quốc gia; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và mỗi người dân.

Thủ tướng nhấn mạnh 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới: hoàn thiện thể chế phù hợp điều kiện, hoàn cảnh đất nước, tình hình diễn biến phức tạp và hài hòa hóa với các quy định của quốc tế; xây dựng cơ chế, chính sách để huy động nguồn lực tài chính cho phát triển xanh; xây dựng quy trình, quy định chuyển giao công nghệ tiên tiến phục vụ phát triển xanh, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; xây dựng mô hình quản trị quốc gia về phát triển xanh, thông minh; đào tạo nhân lực cho phát triển xanh.

Chỉ đạo các nhóm nhiệm vụ cụ thể, về thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính, Thủ tướng yêu cầu sớm triển khai thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải và thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC).

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương thí điểm phân bổ hạn ngạch cho các nhà máy nhiệt điện, các cơ sở sản xuất sắt, thép, cơ sở sản xuất xi măng ngay sau khi được phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho năm 2025 - 2026; khẩn trương hoàn thành dự thảo Đóng góp do quốc gia tự quyết định giai đoạn 2026 - 2035 (NDC3.0), trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt trong quý I/2026; tổ chức triển khai, theo dõi, giám sát việc thực hiện chặt chẽ, thực chất, hiệu quả.

Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng cập nhật, hoàn thiện hướng dẫn kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở theo từng lĩnh vực; theo dõi, đánh giá việc thực hiện hạn ngạch của các cơ sở được phân bổ hạn ngạch trong phạm vi quản lý.

Bên cạnh đó, đẩy nhanh tiến độ, chuẩn bị kỹ lưỡng cho vận hành thị trường carbon trong nước, trao đổi kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Bộ Xây dựng xây dựng lộ trình xanh hóa ngành giao thông; các Bộ ngành, địa phương tăng tốc triển khai các nhiệm vụ chuyển giao công nghệ tiên tiến nhằm điện khí hóa giao thông, phát triển giao thông xanh và hạ tầng xanh.

Bộ Công Thương chủ trì phát triển hệ thống sạc điện, năng lượng xanh cho phương tiện giao thông; sản xuất, cung ứng điện, năng lượng xanh, năng lượng tái tạo thay thế nhiên liệu hóa thạch đáp ứng nhu cầu trong nước.

Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc điện/hydro cho xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.

Bộ Tài chính chủ trì tham mưu cơ chế, chính sách ưu đãi phát triển phương tiện, hỗ trợ đầu tư hạ tầng phục vụ phát triển giao thông sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất các quy định về xử lý pin của phương tiện giao thông điện.

UBND các tỉnh, thành phố chủ trì phát triển hệ thống giao thông vận tải công cộng sử dụng điện, năng lượng xanh; xây dựng và triển khai chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện...

Thủ tướng yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng công bằng, nhất là quán triệt tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp đẩy mạnh việc thực hiện Tuyên bố JETP; định kỳ rà soát, đánh giá tình hình thực hiện; trao đổi, tận dụng các nguồn lực từ JETP, AZEC để hỗ trợ, thúc đẩy các dự án ưu tiên như chuyển đổi nhà máy nhiệt điện sử dụng than; phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới; nâng cấp hệ thống lưới điện; phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng.

Cùng với đó là yêu cầu phát triển tài chính xanh, tín dụng xanh. Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các Bộ, ngành, địa phương liên quan triển khai nghiên cứu, đánh giá nhu cầu tài chính của các ngành trọng điểm gắn với chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và các chiến lược của ngành, địa phương; rà soát, sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để thúc đẩy triển khai các dự án chuyển đổi năng lượng.

Về tăng cường dự báo, cảnh báo thiên tai, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương tăng cường năng lực dự báo, ứng dụng khoa học công nghệ trong quan trắc, dự báo thời tiết cực đoan, cảnh báo sớm thiên tai, đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Thủ tướng cũng yêu cầu tăng cường công tác đàm phán quốc tế, hợp tác về biến đổi khí hậu, kêu gọi đoàn kết quốc tế, đề cao chủ nghĩa đa phương.

Cùng với đó, Bộ Công Thương chủ trì, cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các Bộ ngành liên quan triển khai các nhiệm vụ liên quan truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa đáp ứng tiêu chuẩn, quy định chuyển đổi xanh.

An Vinh (t/h)