Thay đổi cách dạy và học ngoại ngữ trong kỷ nguyên công nghệ

Phát biểu tại Hội thảo Khoa học ngôn ngữ và giáo dục (FPT Language and Education Conference - FLEC 2026), PGS. Karen Forbes - Đại học Cambridge (Vương quốc Anh) cho rằng, trường học ngày nay không chỉ là nơi truyền thụ tri thức mà còn là không gian đa dạng về ngôn ngữ, văn hóa và xã hội.

Sự đa dạng này tác động sâu sắc đến bản sắc của người học, không chỉ với những người học di cư đang học ngôn ngữ của quốc gia mới, mà còn với tất cả người học ngoại ngữ ở mọi trình độ.

Theo PGS. Forbes, để nâng cao hiệu quả học tập ngoại ngữ, lớp học cần chú trọng đến việc giúp học sinh nhận diện và trân trọng “kho tàng ngôn ngữ” của chính mình cũng như của người khác - dù những ngôn ngữ đó được học ở trường, trong gia đình hay ngoài cộng đồng.

Cách tiếp cận này trao quyền cho học sinh trong việc hình thành và khẳng định bản sắc đa ngôn ngữ, thay vì coi việc học ngoại ngữ chỉ đơn thuần là tiếp thu một hệ thống ngôn ngữ mới.

Trong khi đó, PGS. Punchalee Wasanasomsithi - Viện Ngôn ngữ, Đại học Chulalongkorn (Thái Lan) nhấn mạnh vai trò của giáo viên ngôn ngữ ngày nay không còn giới hạn ở việc truyền đạt kiến thức. Bên cạnh năng lực sư phạm, giáo viên cần có hiểu biết sâu sắc về các hình thức đánh giá ngôn ngữ để theo dõi tiến bộ của người học, xác nhận kết quả học tập và đảm bảo đạt được các mục tiêu giáo dục đề ra.

Bà cũng lưu ý tầm quan trọng của việc phát triển năng lực đánh giá cho giáo viên, đặc biệt là khả năng thiết kế bài kiểm tra phù hợp với các chuẩn năng lực.

Ở góc độ gắn giáo dục với thực tiễn, đặc biệt là đào tạo nhân lực trong bối cảnh công nghệ phát triển, theo ông Brett Blumenthal - Cố vấn học thuật cao cấp của Pearson (Hoa Kỳ), giảng dạy ngoại ngữ cần song hành với phát triển các năng lực nghề nghiệp như tư duy phản biện, sáng tạo, giao tiếp và hợp tác, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, FLEC 2026 cũng ghi nhận những quan điểm chia sẻ về xu hướng nghiên cứu giáo dục ngôn ngữ theo hướng phát triển bền vững và hướng tới hạnh phúc của người học, coi đây là nền tảng cho một hệ thống giáo dục lấy con người làm trung tâm trong kỷ nguyên số.

Các thảo luận tại hội thảo cho thấy trí tuệ nhân tạo đang tác động rõ rệt đến dạy và học ngoại ngữ, từ việc mở rộng cơ hội thực hành, tăng mức độ cá nhân hóa đến hỗ trợ người học tiếp cận ngôn ngữ ngoài phạm vi lớp học truyền thống.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng AI không làm giảm vai trò của giáo viên, mà đặt ra yêu cầu chuyển dịch vai trò, từ truyền đạt kiến thức sang định hướng, hỗ trợ người học hình thành năng lực tự học và tư duy phản biện.

Đối với Việt Nam, nơi đào tạo ngoại ngữ đang đứng trước áp lực nâng cao chất lượng và tính thực tiễn, những xu hướng này gợi mở hướng đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích hợp công nghệ gắn với phát triển kỹ năng nghề nghiệp.