Phòng tránh dịch bệnh cho trẻ khi bước vào năm học mới

Dịch bệnh phức tạp tại các địa phương

Tại Bệnh viện Nhi Hà Nội, số trẻ đến khám, nhập viện do tay chân miệng gần đây có xu hướng tăng, chủ yếu ở nhóm dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi.

Một bé trai 15 tháng tuổi nhập viện với triệu chứng sốt, loét miệng, phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, kèm giật mình nhiều, quấy khóc, ngủ không yên. Một bé gái 23 tháng tuổi cũng phải điều trị nội trú do sốt cao liên tục, ăn uống kém, nhiều tổn thương trong miệng và xuất hiện tình trạng giật mình, cần theo dõi biến chứng thần kinh.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Lan Anh - Khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Hà Nội - phần lớn trẻ mắc bệnh ở mức độ nhẹ. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể chuyển nặng khá nhanh với các biểu hiện như sốt cao khó hạ, giật mình nhiều, run tay chân, đi đứng loạng choạng, thở bất thường, mạch nhanh hoặc rối loạn ý thức. Vì vậy, phụ huynh không nên chủ quan khi thấy trẻ có ít tổn thương ngoài da. Mức độ nặng của bệnh không hoàn toàn phụ thuộc vào số lượng nốt phỏng.

Tại TPHCM, số ca mắc bệnh tay chân miệng đang diễn biến hết sức phức tạp. Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC), trong 7 tuần gần đây, số ca mắc bệnh luôn dao động quanh ngưỡng 1.000 ca/tuần. Đáng quan ngại hơn cả là sự lưu hành trở lại của virus Enterovirus 71 (EV71) - chủng virus có độc lực đặc biệt cao, có khả năng làm bệnh chuyển nặng cực kỳ nhanh và gây ra những biến chứng nguy hiểm nếu không phát hiện kịp thời.

Mật độ dân số cao, lượng trẻ mầm non và học sinh đến trường đông cùng với sự di chuyển của dân nhập cư khiến TPHCM trở thành điểm nóng khó kiểm soát dịch bệnh.

Tại Đắk Lắk, trong tuần từ 28.8 đến 3.9.2026, tỉnh ghi nhận 521 ca sốt xuất huyết, nâng tổng số ổ dịch lên 252 (88 ổ đang hoạt động).

Tình hình tại Vĩnh Long cũng không mấy khả quan khi toàn tỉnh ghi nhận gần 3.500 ca tay chân miệng từ đầu năm 2026, tăng hơn 2 lần so với cùng kỳ năm trước. Bệnh đã xuất hiện trên diện rộng tại 124/124 xã, phường với 140 ổ dịch. Trong những tuần gần đây, trung bình mỗi tuần tỉnh ghi nhận khoảng 110 ca mắc mới. Trẻ dưới 5 tuổi là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, nhiều trường hợp nhập viện trong tình trạng biến chứng nặng như co giật, sốt cao kéo dài.

Vì sao bệnh lây lan mạnh khi vào năm học mới?

Bác sĩ Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch Liên chi Hội Truyền nhiễm TPHCM và ThS.BS Lê Hồng Nga - Phó Giám đốc HCDC - cho biết, môi trường trường học (đặc biệt là mầm non và tiểu học) có nguy cơ lây nhiễm rất cao. Trẻ nhỏ thường có thói quen ngậm tay, dùng chung đồ chơi, tiếp xúc gần và sinh hoạt trong các không gian lớp học kín. Mầm bệnh tay chân miệng không chỉ lây qua đường tiêu hóa mà còn xuất hiện trong nước bọt hay dịch tiết của trẻ mắc bệnh. Cúm và bệnh đường hô hấp lây nhanh qua giọt bắn, trong khi sốt xuất huyết truyền qua muỗi vằn phát triển mạnh trong các vật chứa nước đọng.

Qua công tác giám sát y tế, HCDC và các chuyên gia y tế đã chỉ ra nhiều sai lầm nghiêm trọng của phụ huynh, khiến dịch bệnh dễ bùng phát và diễn tiến nặng. Một số phụ huynh chậm thông báo khi trẻ mắc bệnh, chưa duy trì việc rửa tay bằng xà phòng hoặc cho trẻ trở lại trường quá sớm khi chưa hồi phục.

Đáng lưu ý, việc tự mua thuốc, dùng kháng sinh khi trẻ sốt, ho có thể khiến việc chẩn đoán nguyên nhân bị chậm. Với tay chân miệng, phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ mới xuất hiện bóng nước, phát ban nhẹ bởi bệnh có thể diễn tiến nhanh.

Khoanh vùng và xử lý ổ dịch

Trước nguy cơ tay chân miệng gia tăng khi trẻ mầm non bước vào năm học mới, ngành Y tế Vĩnh Long yêu cầu các đơn vị cơ sở khoanh vùng, xử lý triệt để các ổ dịch.

Các trường mầm non, nhóm trẻ tư thục tăng cường vệ sinh, khử khuẩn phòng học, đồ chơi, bề mặt tiếp xúc; tại Trường Mầm non Măng non, giáo viên hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng trước ăn, sau vệ sinh và vui chơi.

Cô Mạc Hồng Vân - Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Măng non - cho biết, nhà trường lồng ghép việc rửa tay vào các bài hát, trò chơi để hình thành thói quen vệ sinh cho trẻ. “Đồ chơi và phòng học được khử khuẩn định kỳ, đồng thời nhà trường chú trọng dinh dưỡng để nâng cao sức đề kháng cho trẻ” - cô Vân thông tin.

Bà Đặng Thị Tình - Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Sóc Nâu (phường An Hội Tây, TPHCM) - cho biết, trường có khoảng 300 trẻ. Để phòng bệnh tay chân miệng, giáo viên được yêu cầu thường xuyên vệ sinh lớp học, đồ dùng, đồ chơi; đồng thời, hướng dẫn trẻ rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chơi đồ chơi và khi tay bẩn.

Theo bà Tình, nguy cơ lây bệnh không chỉ xuất hiện tại trường học mà còn có thể đến từ những lần trẻ đi du lịch, vui chơi bên ngoài. Vì vậy, gia đình cần chủ động theo dõi sức khỏe và thông báo sớm cho nhà trường khi trẻ có dấu hiệu nghi mắc bệnh.

Bà Nguyễn Thị Thu - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng - cho hay, sở yêu cầu các trường tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn phòng bệnh, vệ sinh cá nhân, rửa tay, diệt lăng quăng và phòng muỗi đốt. Các trường thường xuyên vệ sinh khuôn viên, lớp học, bếp ăn, loại bỏ vật dụng đọng nước và khử khuẩn đồ dùng, đồ chơi, bề mặt tiếp xúc.