Tháo gỡ khó khăn hướng tới thực hiện khám sức khoẻ toàn dân miễn phí

Áp lực từ cơ sở

Từ ngày 1/7, Trạm Y tế phường Tây Hồ (Hà Nội) triển khai khám sức khỏe toàn dân miễn phí, đồng thời thành lập 35 tổ công tác đến từng nhà lấy mẫu máu cho người dân đã đăng ký và có nhu cầu xét nghiệm.

Theo bác sĩ, thạc sĩ Lưu Văn Báu, Giám đốc Trạm Y tế phường Tây Hồ, đến ngày 13/10, số người đăng ký khám tại địa bàn đã vượt 60.000. Trạm đã hoàn thành khám cho học sinh thuộc nhóm 2; tỷ lệ khám ở nhóm 1 và nhóm 5, gồm người cao tuổi và những người không phụ thuộc vào lao động, đạt trên 80%.

“Việc tổ chức lấy mẫu tại nhà giúp người dân thuận tiện hơn khi tiếp cận dịch vụ y tế. Tuy nhiên, để triển khai trên diện rộng, các cơ sở phải bố trí nhân lực cho nhiều khâu, từ rà soát đối tượng, lấy mẫu, tổ chức khám đến trả kết quả và tư vấn sau khám”, bác sĩ Báu cho hay.

TP. Huế với quy mô hơn 1,27 triệu người đặt mục tiêu đến hết năm 2026 hoàn thành khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí cho toàn bộ người dân đang sinh sống, học tập và làm việc trên địa bàn. Trong khi đó, các trung tâm y tế vừa phải duy trì hoạt động khám, chữa bệnh thường xuyên, vừa tổ chức các đợt khám lưu động.

Bác sĩ Trần Tấn, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế Phú Xuân chia sẻ: “Nhân lực hiện có chưa đáp ứng thuận lợi cả hai nhiệm vụ, đặc biệt ở các vị trí bác sĩ, điều dưỡng và kỹ thuật viên. Đơn vị phải xây dựng kế hoạch, điều phối cán bộ để bảo đảm hoạt động khám, chữa bệnh tại trung tâm và các điểm khám lưu động”.

Tháo gỡ vướng mắc về chuyên môn, thống kê

Qua tổng hợp báo cáo sơ kết của các địa phương, Bộ Y tế ghi nhận nhiều khó khăn trong xác định danh mục kỹ thuật, quy trình khám sàng lọc, kế thừa kết quả xét nghiệm cũ và tổng hợp số liệu giữa khám bảo hiểm y tế (BHYT) với khám sức khỏe định kỳ.

Để thống nhất cách triển khai, Bộ Y tế đã ban hành Công văn số 7311/BYT-KCB gửi UBND các tỉnh, thành phố, hướng dẫn tháo gỡ những vướng mắc về chuyên môn, thống kê, báo cáo và tổ chức thực hiện chương trình.

Về nội dung khám, Bộ yêu cầu các địa phương thực hiện theo quy định hiện hành và hướng dẫn tương ứng với từng nhóm đối tượng. Đối với cán bộ, trẻ em trong cơ sở giáo dục mầm non, học sinh phổ thông và người lao động thuộc ngành, nghề đặc thù, việc khám tiếp tục thực hiện theo quy định chuyên ngành.

Đáng chú ý, với người từ đủ 6 tuổi trở lên, các xét nghiệm và kỹ thuật cận lâm sàng được thực hiện theo chỉ định chuyên môn của bác sĩ, không bắt buộc tất cả trường hợp đều phải thực hiện đầy đủ các nội dung này. Hướng dẫn giúp cơ sở y tế có căn cứ xây dựng kế hoạch, dự toán và bố trí nguồn lực phù hợp với nhu cầu thực tế.

Bộ Y tế cũng làm rõ việc sử dụng lại kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và dịch vụ kỹ thuật đã thực hiện trước đó. Khi khám, bác sĩ xem xét các kết quả có thể truy cập trên Cổng tiếp nhận dữ liệu của Hệ thống thông tin giám định BHYT, cơ sở dữ liệu VNeID hoặc Sổ sức khỏe điện tử cá nhân. Nếu kết quả còn giá trị tham khảo cho chẩn đoán, bác sĩ có thể không chỉ định thực hiện lại.

Việc kế thừa kết quả phải dựa trên đánh giá chuyên môn tại thời điểm khám, bảo đảm phù hợp với tình trạng sức khỏe và yêu cầu chẩn đoán của từng người. Quy định này góp phần hạn chế xét nghiệm trùng lặp, giảm chi phí và tránh gây phiền hà cho người dân.

Một nội dung khác được hướng dẫn là cách thống kê số người đã được khám sức khỏe. Theo Bộ Y tế, các hình thức khám bệnh nghề nghiệp, kiểm tra sức khỏe đầu năm học, khám sức khỏe người lao động và khám định kỳ theo quy định tương ứng được tính vào số người được khám sức khỏe định kỳ theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW.

Hoạt động khám, chữa bệnh bằng BHYT cũng được tính theo khoản 2 Điều 70 Nghị định số 165/2026/NĐ-CP. Bộ sẽ hướng dẫn tổng hợp số liệu đối với những người đã khám BHYT nhưng chưa được khám theo các hình thức nêu trên.

Việc thống nhất phương pháp thống kê giúp địa phương xác định chính xác tiến độ, tránh ghi nhận trùng lặp và rà soát những người chưa tham gia. Đây cũng là cơ sở để điều chỉnh kế hoạch, ưu tiên nguồn lực cho các nhóm còn thiếu.

Gắn kết quả khám với quản lý sức khỏe lâu dài

Tại Hà Nội, Sở Y tế đã huy động 37 bệnh viện công lập phối hợp hỗ trợ 126 phường, xã. Trên địa bàn có 168 cơ sở khám, chữa bệnh đủ điều kiện tham gia chương trình.

Theo số liệu lũy kế từ ngày 1/1 đến hết ngày 11/10, thành phố ghi nhận 3.422.774 người thuộc các nhóm 1, 2, 3 và 5 được khám, đạt 41,2% trong tổng số 8.299.997 người thuộc các nhóm này. Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành khám sức khỏe cho người dân trong tháng 11/2026.

Để bảo đảm tiến độ, ngoài việc huy động các cơ sở đủ điều kiện, thành phố cần tiếp tục rà soát người chưa tham gia, tổ chức khám phù hợp với từng nhóm và tăng cường phối hợp giữa y tế cơ sở với bệnh viện.

Bác sĩ Báu cũng nhận định: “Việc lập sổ sức khỏe và cập nhật kết quả sau mỗi lần khám có ý nghĩa quan trọng trong theo dõi, quản lý sức khỏe lâu dài. Nếu chỉ dừng ở một lần khám mà không tiếp tục theo dõi, những thông tin về nguy cơ bệnh tật sẽ khó phát huy đầy đủ giá trị”.

Hiện các cơ sở khám, chữa bệnh tại Hà Nội đã cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử lên Cổng dữ liệu của Bộ Y tế. Bộ cũng yêu cầu các địa phương thu thập, cập nhật và kết nối dữ liệu khám sức khỏe, khám sàng lọc, khám BHYT với Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID.

Về nhân lực, Bộ Y tế hướng dẫn Sở Y tế có thể tăng cường bác sĩ chuyên khoa làm việc tại trạm y tế theo thời gian cố định trong tuần. Trường hợp trạm chưa đáp ứng điều kiện, địa phương có thể chỉ đạo các cơ sở khám, chữa bệnh phối hợp hỗ trợ chuyên môn hoặc tổ chức khám lưu động theo quy định. Với người cao tuổi, người khuyết tật nặng, người bệnh nặng hoặc nằm một chỗ, có thể tổ chức khám tại nhà khi cần thiết.

TS Nguyễn Đình Hưng, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội nhấn mạnh: “Việc hỗ trợ chuyên môn, đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ thuật và tổ chức khám, chữa bệnh tại trạm y tế sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu, thu hẹp khoảng cách giữa tuyến cơ sở và bệnh viện”.