Cách xác định nguồn gốc đất ở đối với nhà do chủ cũ xây dựng

Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, một người dân có 350m² đất được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2010, với mục đích sử dụng là đất trồng cây lâu năm.

Thửa đất có nguồn gốc nhận chuyển nhượng từ người khác. Trên giấy chứng nhận, nguồn gốc sử dụng đất được ghi là “nhận chuyển nhượng được công nhận như giao đất không thu tiền sử dụng đất”.

Theo hiện trạng, trên thửa đất có một căn nhà diện tích khoảng 50m², do chủ sử dụng trước xây dựng vào khoảng năm 2005, trước thời điểm người dân nhận chuyển nhượng. Giấy chứng nhận của chủ sử dụng trước được cấp năm 1997.

Người dân làm thủ tục đăng ký biến động để được công nhận phần diện tích 50m² đang sử dụng làm đất ở. Đây là trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích nhưng quyền sử dụng đất đã được Nhà nước công nhận trước ngày 1.7.2014.

Người dân đề nghị làm rõ, sau khi 50m² đất được công nhận mục đích sử dụng là đất ở, nguồn gốc sử dụng đất trên Giấy chứng nhận sẽ được xác định là “nhận chuyển nhượng được công nhận như giao đất có thu tiền sử dụng đất” hay “công nhận quyền sử dụng đất như giao đất có thu tiền sử dụng đất”.

Người dân cũng hỏi, trường hợp căn nhà được chủ sử dụng trước xây dựng không đúng mục đích sử dụng đất nhưng người đang sử dụng đất nhận chuyển nhượng hợp pháp sau đó, việc xác định nguồn gốc đất sẽ căn cứ vào người hiện tại hay hành vi vi phạm của chủ cũ.

Về vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, theo điểm a khoản 5 Điều 5 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP, nếu hành vi vi phạm hành chính xảy ra trước khi chuyển quyền sử dụng đất thì bên chuyển quyền bị xử phạt và phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi do mình gây ra.

Trường hợp bên chuyển quyền là tổ chức đã giải thể, phá sản; cá nhân đã chết không có người thừa kế hoặc đã chuyển đi nơi khác, không xác định được địa chỉ và không thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất thì bên nhận chuyển nhượng không bị xử phạt vi phạm hành chính.

Tuy nhiên, bên nhận chuyển nhượng phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả do bên chuyển quyền gây ra. Bên nhận chuyển quyền cũng bị xử phạt và phải khắc phục hậu quả đối với những hành vi vi phạm do chính mình thực hiện, nếu có.

Theo nội dung phản ánh, hành vi tự ý chuyển mục đích sử dụng đất đã xảy ra trước thời điểm chuyển quyền. Do đó, việc xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng đối với bên chuyển quyền sử dụng đất.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho hay, nếu người dân đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận đối với phần diện tích sử dụng làm đất ở theo khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai thì nguồn gốc sử dụng đất được xác định là công nhận quyền sử dụng đất như giao đất có thu tiền sử dụng đất.