Trung Quốc - Nga lên kế hoạch xây tuyến đường sắt thứ năm để duy trì thương mại mùa đông
Trung Quốc và Nga đang xúc tiến kế hoạch xây dựng tuyến đường sắt xuyên biên giới thứ năm nhằm tăng cường kết nối logistics, bảo đảm hoạt động thương mại không bị gián đoạn trong mùa đông khắc nghiệt, đồng thời thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa hai nước trong bối cảnh địa chính trị tiếp tục biến động.
Chính quyền tỉnh Hắc Long Giang, địa phương cực bắc của Trung Quốc giáp Nga, vừa phát hành hồ sơ mời thầu nghiên cứu tính khả thi và thiết kế sơ bộ cho tuyến đường sắt mới nối thành phố Hắc Hà (Heihe) với Blagoveshchensk, trung tâm hành chính của vùng Amur Oblast của Nga.
Nếu được triển khai, đây sẽ là hành lang đường sắt xuyên biên giới thứ năm giữa hai nước, bổ sung cho các tuyến kết nối hiện có tại Mãn Châu (Nội Mông), Tô Châu và Đồng Giang (Hắc Long Giang) cùng Hồ Xuân (Cát Lâm). Tuyến đường dự kiến sẽ bắc qua sông Hắc Long (Amur), kết nối trực tiếp với tuyến đường sắt xuyên Siberia của Nga, qua đó giúp giảm tình trạng ùn tắc và nâng cao năng lực vận tải hàng hóa quanh năm.
Tỉnh Hắc Long Giang đang nghiên cứu tính khả thi của dự án đường sắt nối thành phố Hắc Hà với Blagoveshchensk (Nga), nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong vận tải đường bộ và đường thủy xuyên biên giới. Ảnh: SCMP.
Hiện hoạt động vận chuyển giữa Hắc Hà và Blagoveshchensk chủ yếu phụ thuộc vào cầu đường bộ và tuyến phà qua sông. Tuy nhiên, các tuyến này thường bị hạn chế năng lực hoặc gián đoạn trong mùa đông khi thời tiết khắc nghiệt, khiến việc xây dựng tuyến đường sắt mới được kỳ vọng sẽ bảo đảm dòng chảy thương mại ổn định hơn.
Theo kế hoạch, các nghiên cứu sẽ tập trung vào phương án kết nối với mạng lưới đường sắt của Nga, trong khi hướng tuyến, vị trí các nhà ga và phương án huy động vốn vẫn đang được xem xét.
Dự án được thúc đẩy trong bối cảnh quan hệ kinh tế Trung Quốc - Nga ngày càng khăng khít. Sau chuyến thăm Bắc Kinh của Tổng thống Nga Vladimir Putin hồi tháng 5, hai nước đã nhất trí mở rộng hợp tác hạ tầng giao thông, trong đó có việc nâng cấp kết nối đường sắt tại cửa khẩu Manzhouli - Zabaykalsk nhằm tăng năng lực thông quan và cải thiện hiệu quả vận tải.
Một trong những trở ngại lớn hiện nay là sự khác biệt về khổ đường ray giữa hai nước, khiến hàng hóa phải bốc dỡ hoặc thay đổi bộ bánh xe toa tàu khi qua biên giới, làm gia tăng thời gian và chi phí vận chuyển. Các chuyên gia Trung Quốc cho rằng việc từng bước hài hòa tiêu chuẩn đường sắt sẽ giúp nâng cao hiệu quả kết nối logistics trong dài hạn.
Bên cạnh đó, các nhà ngoại giao Trung Quốc cũng nhiều lần kêu gọi mở thêm cầu và cửa khẩu dọc tuyến biên giới chung để giảm chi phí vận chuyển và thúc đẩy thương mại. Cầu đường sắt Đồng Giang - Nizhneleninskoye, đưa vào hoạt động từ năm 2022, được xem là mô hình thành công khi trở thành tuyến vận chuyển quan trọng đối với than đá và quặng sắt từ Nga sang Trung Quốc.
Theo số liệu của Hải quan Trung Quốc, kim ngạch thương mại song phương giữa Trung Quốc và Nga đạt 134,1 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026, tăng 25,6% so với cùng kỳ năm trước. Đà tăng trưởng này tiếp tục củng cố nhu cầu mở rộng hạ tầng giao thông xuyên biên giới nhằm đáp ứng lưu lượng hàng hóa ngày càng lớn giữa hai nền kinh tế.
