Tổng thống Nam Phi bác lời kêu gọi từ chức sau bê bối 'giấu tiền trong sofa'
Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa ngày 11/05 đã bác bỏ các lời kêu gọi từ chức liên quan tới vụ bê bối tiền mặt cất giấu trong sofa tại trang trại riêng của ông.
Trong bài phát biểu được truyền hình toàn quốc, ông Ramaphosa cho biết tôn trọng phán quyết của Tòa án Hiến pháp Nam Phi về việc khôi phục tiến trình luận tội đối với ông, nhưng khẳng định sẽ tự bảo vệ mình trước các cáo buộc.
“Dù có những lời kêu gọi từ một số phía rằng tôi nên từ chức, nhưng không có nội dung nào trong phán quyết của Tòa án Hiến pháp buộc tôi phải rời khỏi cương vị của mình”, ông nói.
Vụ bê bối được truyền thông Nam Phi gọi là “Farmgate” bùng nổ từ năm 2022 và trở thành cú đánh mạnh vào hình ảnh của ông Ramaphosa, người lên nắm quyền năm 2018 với cam kết chống tham nhũng và cải tổ hình ảnh của đảng cầm quyền Đại hội Dân tộc Phi (ANC).
Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa và trang trại Phala Phala của ông. Ảnh: IOL
Theo thông tin được công bố, các đối tượng trộm đã lấy đi những xấp ngoại tệ được cất trong sofa tại trang trại săn bắn Phala Phala của ông Ramaphosa vào năm 2020. Tổng thống Nam Phi cho biết số tiền bị lấy cắp là 580.000 USD. Tuy nhiên, một cựu quan chức tình báo cho rằng số tiền thực tế có thể lên tới ít nhất 4 triệu USD.
Vụ việc làm dấy lên hàng loạt câu hỏi về nguồn gốc số tiền lớn này, việc liệu số tiền có được khai báo hợp pháp hay không, cũng như lý do vì sao tiền mặt lại được cất trong đồ nội thất thay vì gửi ngân hàng.
Ông Ramaphosa, vốn là doanh nhân giàu có trước khi bước vào chính trường, khẳng định khoản tiền trên là doanh thu từ việc bán trâu rừng. Một cuộc điều tra của ngân hàng trung ương Nam Phi trước đó kết luận ông không vi phạm các quy định về kiểm soát ngoại hối.
Năm 2022, ANC từng sử dụng ưu thế tại quốc hội để ngăn chặn tiến trình luận tội ông Ramaphosa thông qua một cuộc bỏ phiếu. Tuy nhiên, Tòa án Hiến pháp Nam Phi hôm 09/05 cho rằng cuộc bỏ phiếu đó không hợp lệ và các cáo buộc liên quan tới vụ trộm cần tiếp tục được điều tra.
Các nhà phân tích chính trị nhận định thời điểm hiện nay đặc biệt bất lợi với ANC, trong bối cảnh đảng này được dự báo sẽ gặp nhiều khó khăn trong cuộc bầu cử địa phương vào tháng 11 tới. Nhà phân tích chính trị độc lập Daniel Silke nhận xét: “Thời điểm này thực sự không thể tệ hơn đối với ANC”.
Dù tiến trình luận tội được khôi phục, nhiều chuyên gia cho rằng ông Ramaphosa nhiều khả năng vẫn sẽ vượt qua được cuộc bỏ phiếu nếu vấn đề được đưa ra quốc hội. Để phế truất tổng thống, Quốc hội Nam Phi cần đạt đa số hai phần ba số phiếu. Dù ANC đã mất thế đa số tuyệt đối sau cuộc bầu cử năm 2024, đảng này hiện vẫn nắm khoảng 40% số ghế tại Quốc hội.
