Serbia tuyên bố sẽ không áp đặt lệnh trừng phạt đối với Nga

Theo kết quả sơ bộ mới nhất, phe đối lập do sinh viên lãnh đạo đã giành được 52,73% số phiếu trong cuộc bầu cử quốc hội hôm 25/10, đánh bại đảng Tiến bộ Serbia (SNS) của cựu Tổng thống Aleksandar Vucic.

Ông Vucic thừa nhận thất bại, nhưng cảnh báo Serbia có thể từ bỏ việc chống lại áp lực từ EU và trừng phạt Nga trong vòng vài tháng tới.

Phong trào “Danh sách Sinh viên” nổi lên từ gần 2 năm biểu tình chống chính phủ, bắt nguồn từ vụ sập mái che nhà ga xe lửa ở Novi Sad vào tháng 11/ 2024, khiến 16 người thiệt mạng.

Phát biểu hôm 26/10, ông Jovo Bakic, một giáo sư đại học và đại diện của Phong trào “Danh sách Sinh viên”, cho biết: “Chúng tôi tôn trọng Nga cả với tư cách là một cường quốc và là đối tác quan trọng trong lịch sử của chúng tôi, và trong nhiều trường hợp, là người bảo hộ của chúng tôi. Về vấn đề đó sẽ không có gì thay đổi”.

Nhắc lại các lệnh trừng phạt khắc nghiệt của Liên Hợp Quốc đối với Nam Tư vào những năm 1990, khi Serbia là một trong những nước cộng hòa cấu thành, ông Bakic nói: "Các hạn chế do Serbia nhỏ bé áp đặt sẽ có ít tác dụng đối với Nga, nhưng sẽ gây ảnh hưởng rất xấu về mặt biểu tượng đối với Serbia".

Dưới thời ông Vucic, Serbia đã chống lại các yêu cầu của EU về việc áp dụng hạn chế của khối đối với Nga liên quan đến cuộc xung đột Ukraine, bất chấp việc theo đuổi tư cách thành viên EU.

“Danh sách Sinh viên” chủ yếu vận động tranh cử dựa trên các cải cách trong nước, bỏ ngỏ một số vấn đề gây tranh cãi trong chính sách đối ngoại.

Theo Reuters, các ứng cử viên hàng đầu của phong trào chiến thắng cho biết, chính phủ sắp tới sẽ ngừng xuất khẩu vũ khí sang các khu vực xung đột, bao gồm cả việc bán cho các trung gian phương Tây, những đơn vị sau đó cung cấp vũ khí cho Ukraine.

Trước đó, ông Vucic từng nói, các bên mua ở châu Âu có thể quyết định cách sử dụng đạn dược của Serbia, bao gồm cả việc có gửi chúng đến Ukraine hay không, mặc dù Serbia đã phủ nhận việc cung cấp trực tiếp cho Ukraine.

Quan hệ năng lượng là một vấn đề lớn khác đối với chính phủ sắp tới của Serbia.

Nga vẫn là nhà cung cấp khí đốt chính của nước này, chiếm khoảng 3/4 nhu cầu.

Vào tháng 3, ông Vucic cho biết, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đồng ý duy trì việc cung cấp khí đốt với các điều khoản ưu đãi, ở mức giá thấp hơn nhiều so với hầu hết các nước châu Âu.

Thỏa thuận này sau đó đã được gia hạn đến cuối năm 2026.

Khác với Serbia, EU đã tìm cách loại bỏ dần việc nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch từ Nga và tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế, kể từ khi cuộc xung đột ở Ukraine leo thang vào năm 2022.

Khi được hỏi về áp lực phải từ bỏ nguồn cung năng lượng từ Nga, ông Bakic nói: “Chúng tôi không ở đây để làm hài lòng người nước ngoài, mà là để hành động vì lợi ích quốc gia của chúng ta”.

Ngày 26/10, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết, Nga hy vọng sẽ duy trì mối quan hệ cùng có lợi với Serbia.

Ông Peskov ca ngợi những đóng góp của ông Vucic vào quan hệ song phương, và nói thêm: "Như các bạn biết đấy, cần có hai bên mới nhảy được điệu tango."