Nord Stream có cửa hồi sinh từ thỏa thuận Nga - Mỹ
Một thỏa thuận giữa Nga và Mỹ nhằm chấm dứt xung đột Ukraina có thể mở đường cho sự hồi sinh của đường ống dẫn khí Nord Stream.
Đường ống dẫn khí Nord Stream 2. Ảnh: Nord Stream 2
Trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột Nga - Ukraina, chính quyền Tổng thống Donald Trump được cho là đang cân nhắc các “ưu đãi” kinh tế đủ sức thuyết phục Nga ngồi vào bàn đàm phán. Trong số đó, khôi phục xuất khẩu khí đốt sang châu Âu thông qua Nord Stream nổi lên như một quân bài chiến lược.
Hệ thống Nord Stream gồm đường ống Nord Stream 1 và Nord Stream 2, dẫn khí đốt Nga sang Đức qua biển Baltic.
Tháng 9.2022, các vụ nổ đã phá hủy hoàn toàn Nord Stream 1 và làm hư hại một nhánh của Nord Stream 2. Tuy nhiên, nhánh còn lại của Nord Stream 2 vẫn nguyên vẹn và về mặt kỹ thuật có thể được khôi phục hoạt động trong vòng chưa đầy 1 năm nếu Đức cho phép.
Theo nhiều nguồn tin báo chí Đức và Pháp, đã có các cuộc trao đổi giữa đại diện liên quan tới đội ngũ của ông Trump và công ty Nord Stream 2 AG tại Thụy Sĩ - doanh nghiệp hiện thuộc sở hữu hoàn toàn của tập đoàn năng lượng Nga Gazprom.
Kịch bản được bàn tới là nhà đầu tư Mỹ mua lại cổ phần của Gazprom, qua đó nắm quyền sở hữu pháp lý đường ống.
Nếu điều này xảy ra, Mỹ sẽ không sở hữu khí đốt Nga nhưng có thể kiểm soát hạ tầng trung chuyển. Khi đó, Washington cùng với nhà cung cấp Nga có khả năng chi phối đáng kể nguồn khí đốt cho Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu.
Hiện nay, khoảng 16-17% lượng khí đốt Đức sử dụng đến từ khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), trong đó Mỹ chiếm hơn 90% nguồn cung LNG. Khoảng 46% khí đốt đến từ Na Uy qua đường ống.
Nếu Nord Stream 2 hoạt động toàn phần, công suất 55 tỉ m3 mỗi năm có thể đáp ứng nhu cầu của khoảng 26 triệu hộ gia đình Đức, với chi phí thấp hơn khí Na Uy.
Đối với Nga, đây là phần thưởng kinh tế đáng kể. Dầu và khí đốt cùng các sản phẩm liên quan chiếm 40-50% tổng xuất khẩu của nước này.
Trong bối cảnh trừng phạt phương Tây vẫn siết chặt và ngân sách chịu áp lực vì chiến sự, việc khôi phục dòng chảy khí đốt sang châu Âu sẽ giúp Mátxcơva cải thiện nguồn thu và ổn định kinh tế.
Tuy nhiên, rào cản không nhỏ nằm ở châu Âu. Liên minh châu Âu (EU) vẫn duy trì các gói trừng phạt đối với năng lượng Nga.
Chính phủ Đức cũng áp dụng các quy định an ninh năng lượng để kiểm soát hạ tầng liên quan Nord Stream. Berlin từng khẳng định dự án này là sai lầm về chiến lược và không còn cần thiết về mặt chính trị.
Sự khác biệt lợi ích giữa Mỹ và châu Âu cũng là yếu tố then chốt. Trong khi nhiều lãnh đạo châu Âu coi Nga là mối đe dọa dài hạn và muốn tiếp tục cô lập Mátxcơva, Washington có thể ưu tiên ổn định mặt trận châu Âu để tập trung nguồn lực sang khu vực châu Á - nơi cạnh tranh với Trung Quốc ngày càng gay gắt.
Việc Nord Stream “hồi sinh” vì thế không chỉ là câu chuyện kỹ thuật hay đầu tư, mà còn là phép thử lớn đối với trật tự năng lượng và địa chính trị hậu xung đột.
Một thỏa thuận Nga - Mỹ, nếu đạt được, có thể làm thay đổi cán cân quyền lực trên thị trường khí đốt châu Âu. Nhưng để biến khả năng thành hiện thực, cần một sự thay đổi sâu sắc trong chính sách của cả Đức lẫn EU.
