Kết quả đàm phán Abu Dhabi và triển vọng hòa bình ở Ukraine

Kết quả tại Abu Dhabi và những vấn đề được đặt lên bàn đàm phán

Vòng đàm phán tại thủ đô của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) kết thúc ngày 11-11-2026. Trưởng phái đoàn Nga Vladimir Medinsky cho biết các bên đã đạt được sự hiểu biết nhất định ở một số nội dung, trong khi bất đồng vẫn tồn tại ở những vấn đề khác. Ông đánh giá Nga và Ukraine đã tiến gần hơn đến hòa bình, đồng thời lưu ý diễn biến tiếp theo phụ thuộc vào tất cả các bên liên quan. Chi tiết về các nội dung đã có đồng thuận và những điểm còn khác biệt hiện được công bố ở mức hạn chế.

Trao đổi tù nhân là kết quả cụ thể nhất được phía Nga công bố. Theo ông Medinsky, Moscow và Kiev đã nhất trí về một đợt trao đổi quy mô lớn. Đại diện Bộ Tổng tham mưu Nga Alexander Zorin cho biết việc trao đổi có thể diễn ra trong hai đến ba tuần. Trước đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy nói các nhà đàm phán đã thảo luận phương án mỗi bên trao trả 1.000 người. Quy mô cuối cùng và thời điểm thực hiện vẫn cần được xác nhận. Với những người bị giam giữ và gia đình họ, giá trị của đồng thuận này được thể hiện khi việc trao trả diễn ra trên thực tế. Quá trình thống nhất danh sách và tổ chức bàn giao cũng sẽ cho thấy khả năng phối hợp của hai bên trong việc thực hiện một cam kết cụ thể.

Theo ông Medinsky, phái đoàn Nga đặt kiến trúc an ninh châu Âu sau xung đột ở vị trí trung tâm trong các cuộc thảo luận. Cách tiếp cận này tiếp nối các đề xuất mà Moscow từng đưa ra, từ sáng kiến về một hiệp ước an ninh châu Âu năm 2008 đến các dự thảo thỏa thuận gửi Mỹ và NATO năm 2021. Tại Abu Dhabi, việc đặt lại vấn đề này cho thấy, Nga muốn các cuộc thương lượng về Ukraine đồng thời xử lý những bất đồng rộng hơn trong quan hệ an ninh giữa Nga và các nước phương Tây.

Trong khi đó, theo Izvestia, EU, NATO và Anh bày tỏ sẵn sàng thảo luận về an ninh châu Âu, với định hướng dựa trên các thể chế và thỏa thuận hiện có, trong đó NATO giữ vai trò quan trọng. Vì thế, sự khác biệt nằm ở cả nội dung lẫn thời điểm thảo luận. Moscow muốn đặt vấn đề trật tự an ninh tương lai ngay trong tiến trình tìm kiếm giải pháp cho Ukraine. Các bên châu Âu ưu tiên xử lý xung đột trước khi định hình các thỏa thuận an ninh rộng hơn. Việc cùng đề cập đến an ninh châu Âu mới cho thấy chủ đề này có thể tiếp tục được trao đổi, còn cơ sở và phạm vi đàm phán vẫn đang được xác lập.

Sau cuộc gặp, theo Izvestia, hai đại diện Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner dự kiến tới Moscow ngày 12-11 để gặp Tổng thống Vladimir Putin, sau đó tiếp xúc với phía Ukraine. Ông Kushner cho biết khả năng đưa các nước châu Âu tham gia tiến trình sẽ được trao đổi với phía Nga. Nếu diễn ra theo kế hoạch, các cuộc tiếp xúc sẽ tạo điều kiện làm rõ những nội dung còn bỏ ngỏ sau vòng đàm phán ở UAE.

Việc nối lại kênh ba bên sau vòng tiếp xúc tại Geneva hồi tháng 2 có ý nghĩa riêng. Định dạng này cho phép Nga và Ukraine trao đổi trong cùng một khuôn khổ với sự tham gia của Mỹ. Khi chương trình nghị sự trải từ các biện pháp nhân đạo đến những cam kết an ninh dài hạn, các cuộc tiếp xúc riêng sau mỗi vòng có thể giúp làm rõ bên nào có thẩm quyền quyết định từng nội dung và những đề xuất nào đã đủ cụ thể để đưa trở lại bàn đàm phán.

Những bất đồng chi phối triển vọng hòa bình

Bất đồng trước hết nằm ở trình tự giữa ngừng bắn và thương lượng về một giải pháp lâu dài. Theo đó, phía EU coi ngừng bắn là bước cần thiết trước khi thảo luận sâu về trật tự an ninh châu Âu. Moscow phản đối một lệnh ngừng bắn tạm thời nếu thiếu các điều kiện đi kèm, với lập luận rằng khoảng dừng có thể giúp Ukraine củng cố năng lực quân sự. Đằng sau khác biệt về trình tự là vấn đề bảo đảm tuân thủ. Khả năng các bên chấp nhận một thỏa thuận ngừng bắn phụ thuộc vào phạm vi, thời hạn, cơ chế giám sát và cách xử lý vi phạm, cũng như mối liên hệ giữa thỏa thuận này với các bước thương lượng tiếp theo.

Vai trò của các nước châu Âu cũng chưa được xác định. Theo Izvestia, đại diện Đức, Pháp, Italy, Anh, Ủy ban châu Âu và NATO đã tới UAE và tham vấn với Kiev. Ông Medinsky cho biết phái đoàn Nga chưa tiếp xúc với các đại diện này trong khuôn khổ vòng đàm phán. Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov sau đó nói hình thức làm việc với phía châu Âu có thể được thảo luận. Những diễn biến đó cho thấy các bên còn phải thống nhất châu Âu có thể tham gia ở giai đoạn nào, với tư cách gì và trong phạm vi nội dung nào.

Ý nghĩa của sự tham gia ấy gắn với trách nhiệm thực hiện các cam kết sau đàm phán. Nếu một phương án bảo đảm an ninh cho Ukraine cần sự đóng góp của các nước châu Âu, tính khả thi của phương án sẽ phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng cam kết của các nước đó. Tương tự, những thỏa thuận liên quan đến vai trò của NATO hoặc các thể chế khu vực cần được trao đổi với những bên có thẩm quyền thực hiện. Washington có thể giúp chuyển tải đề xuất và làm rõ điều kiện tham gia, trong khi Nga, Ukraine và các bên liên quan vẫn cần tự quyết định những cam kết mà họ có thể chấp nhận.

Trong ngắn hạn, triển vọng tiếp tục đối thoại có cơ sở từ đồng thuận được công bố về trao đổi tù nhân và kế hoạch tiếp xúc của các đại diện Mỹ. Việc thực hiện đợt trao đổi, nếu diễn ra, sẽ là dấu hiệu cụ thể về khả năng chuyển đồng thuận tại bàn đàm phán thành hành động. Tiến triển ở những vấn đề rộng hơn sẽ được thể hiện qua việc các bên thống nhất được nội dung và lịch trình cho vòng tiếp theo, cũng như đưa ra các phương án đủ cụ thể về ngừng bắn và bảo đảm an ninh để cùng xem xét. Các bất đồng về lãnh thổ và trật tự an ninh châu Âu vẫn khiến thời điểm đạt một thỏa thuận toàn diện khó dự đoán.