Giá đất hiếm phân hóa mạnh sau khi Trung Quốc siết xuất khẩu
Giá các nguyên tố đất hiếm phục vụ sản xuất xe điện và nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao đang tăng vọt tại các thị trường ngoài Trung Quốc, trong khi giá nội địa của nước này hầu như không biến động.
Theo Argus Media, giá dysprosium tại châu Âu – một nguyên tố đất hiếm nặng thiết yếu trong nam châm vĩnh cửu dùng cho động cơ xe điện – đã lên tới 2.250 USD/kg vào ngày 9/7. Mức giá này cao gấp khoảng 8 lần so với trước khi Trung Quốc áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu vào tháng 4/2025.
Tương tự, giá terbium, một nguyên tố đất hiếm nặng khác được sử dụng trong động cơ xe điện, cũng đã tăng hơn 5 lần trong cùng giai đoạn. Giá tại châu Âu hiện được xem là thước đo của thị trường bên ngoài Trung Quốc.
Ảnh minh họa: Theo Nikken Asia
Các doanh nghiệp Nhật Bản nằm trong nhóm chịu tác động mạnh nhất. Khảo sát của công ty quản lý rủi ro chuỗi cung ứng Resilire cho thấy 88,2% doanh nghiệp liên quan đến đất hiếm bị ảnh hưởng bởi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc, với các vấn đề như chậm giao hàng, cắt giảm sản lượng và gián đoạn chuỗi cung ứng.
Đáng chú ý, 17,5% số doanh nghiệp được khảo sát cho biết đã phải tạm ngừng sản xuất. Cuộc khảo sát được thực hiện với 400 nhà quản lý trong lĩnh vực đất hiếm và vật liệu đất hiếm.
Trung Quốc cũng tuyên bố sẽ tăng cường hạn chế xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng sang Nhật Bản. Dữ liệu hải quan Trung Quốc cho thấy từ đầu năm đến nay không có lô hàng nào mang tên dysprosium được xuất khẩu sang Nhật Bản.
Theo một chuyên gia của Argus Media, các doanh nghiệp Nhật Bản đã phải tìm nguồn cung thay thế từ Mỹ và châu Âu, trong khi nhiều công ty ở các quốc gia khác cũng đang đẩy mạnh tích trữ đất hiếm để phòng ngừa rủi ro nguồn cung.
Trái ngược với thị trường quốc tế, giá đất hiếm tại Trung Quốc vẫn khá ổn định. Cũng theo Argus Media, giá dysprosium trong nước chỉ ở mức 270 USD/kg vào ngày 9/7, tương đương khoảng 1/8 mức giá tại châu Âu và chỉ tăng chưa đến 20% so với trước khi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu được áp dụng.
Là quốc gia gần như thống trị nguồn cung dysprosium và nhiều nguyên tố đất hiếm nặng khác trên toàn cầu, Trung Quốc không chịu áp lực thiếu hụt nguồn hàng trong nước. Một nhà kinh doanh đất hiếm nhận định rằng chừng nào hoạt động xuất khẩu còn bị hạn chế, giá trong nước sẽ khó biến động mạnh.
Sản lượng đất hiếm của Trung Quốc cũng không suy giảm. Theo Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), nước này đã sản xuất khoảng 270.000 tấn đất hiếm trong năm ngoái, gần như không thay đổi so với năm trước.
Trong khi đó, các nhà sản xuất ô tô đang tìm cách giảm phụ thuộc vào đất hiếm. Nissan Motor cho biết đã cắt giảm hơn 90% lượng đất hiếm nặng được sử dụng trong động cơ của mẫu xe điện Leaf thế hệ mới so với phiên bản ra mắt năm 2010.
Theo giáo sư Toru Okabe của Đại học Tokyo, nếu xu hướng phát triển các sản phẩm ít hoặc không sử dụng đất hiếm tiếp tục tăng tốc, giá các nguyên tố đất hiếm nặng có thể chịu áp lực giảm trong tương lai.
Dù giá đất hiếm tại Trung Quốc vẫn thấp hơn đáng kể so với thị trường quốc tế, giới phân tích cho rằng việc tiếp cận nguồn cung sẽ còn nhiều khó khăn. Chuyên gia Yoshikiyo Shimamine thuộc Viện Nghiên cứu Đời sống Dai-ichi nhận định Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ tiếp tục coi đất hiếm là một công cụ có giá trị trong đàm phán và cạnh tranh địa chính trị, thay vì sớm nới lỏng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu.
