Ngành công nghiệp khí Việt Nam khẳng định tầm vóc qua những đột phá khoa học công nghệ
Trải qua hơn 35 năm hình thành và phát triển, Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) đã viết nên một hành trình đầy tự hào, từ những bước chân đầu tiên giữa muôn vàn khó khăn đến vị thế trụ cột của ngành công nghiệp khí nước nhà. Cụm công trình mang tên “Ứng dụng các giải pháp khoa học công nghệ trong ngành công nghiệp khí Việt Nam góp phần đảm bảo an ninh năng lượng và an ninh lương thực Quốc gia” là minh chứng rõ nét nhất cho tinh thần sáng tạo và khát vọng chinh phục của đội ngũ cán bộ người lao động Petrovietnam trong lĩnh vực công nghiệp khí.
Hóa giải thách thức, đưa dòng khí quý giá vào bờ
Vào những năm 90 của thế kỷ trước, Việt Nam đối mặt với muôn vàn khó khăn do bị bao vây cấm vận và tình trạng thiếu hụt năng lượng trầm trọng. Điện lưới thường xuyên cắt luân phiên, gây đình trệ sản xuất và ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội. Trong khi đó, dù Vietsovpetro đã khai thác dầu tại mỏ Bạch Hổ từ năm 1986, nhưng lượng khí đồng hành tách ra vẫn phải đốt bỏ ngoài khơi do thiếu hạ tầng thu gom. Nghịch lý nằm ở chỗ, Nhà máy Nhiệt điện Bà Rịa – chỉ cách mỏ Bạch Hổ khoảng 120km – lại đang phải phụ thuộc hoàn toàn vào dầu DO/FO nhập khẩu.
Đứng trước yêu cầu cấp thiết đó, năm 1991, Công ty Khí đốt Việt Nam (nay là Tổng công ty Khí Việt Nam - PV GAS) đã được Tổng công ty Dầu khí Việt Nam (nay là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam - Petrovietnam) giao trọng trách: Sớm thu gom và đưa dòng khí vào bờ để thay thế nhiên liệu dầu tại nhiệt điện Bà Rịa.
Đây là một thách thức khổng lồ khi PV GAS phải bắt đầu từ “con số không”: kinh nghiệm, kỹ thuật và nguồn nhân lực đều hạn chế; hệ thống pháp lý chưa đồng bộ trong khi ngân sách vô cùng eo hẹp. Tuy nhiên, bằng nỗ lực học hỏi và những giải pháp khoa học công nghệ sáng tạo, PV GAS đã phối hợp chặt chẽ cùng Vietsovpetro đưa dòng khí đầu tiên vào đất liền thành công. Sự kiện này không chỉ giải quyết bài toán nhiên liệu cho Nhiệt điện Bà Rịa mà còn đánh dấu mốc son lịch sử: Sự ra đời của ngành công nghiệp Khí Việt Nam.
 |
| Sự ra đời của ngành công nghiệp khí, đóng góp to lớn cho sự phát triển của đất nước. Ảnh: Sự kiện chào mừng dòng khí đầu tiên vào bờ năm 1995 |
Dấu ấn KH&CN: Nền tảng cho sự vận hành an toàn và ổn định
Để sớm hiện thực hóa mục tiêu đưa dòng khí vào bờ trong bối cảnh thiếu hụt hoàn toàn hệ thống giàn nén ngoài khơi cũng như hạ tầng xử lý trên đất liền, PV GAS và Vietsovpetro đã triển khai những giải pháp kỹ thuật mang tính đột phá. Bằng cách vận dụng sáng tạo áp suất vỉa kết hợp với nhiệt lạnh tự nhiên của nước biển tầng đáy để vận chuyển thành công khí từ mỏ Bạch Hổ vào đất liền mà không cần đến máy nén hay thiết bị trao đổi nhiệt phức tạp.
Đặc biệt, đây là lần đầu tiên tại Việt Nam và khu vực, thiết bị phun tia (Ejector) công suất lớn được đưa vào ứng dụng để phối trộn dòng khí áp suất cao và thấp. Giải pháp này giúp nâng lưu lượng khí ở áp suất trung bình, tạo lực đẩy đưa dòng khí đi xa hơn trong đường ống. Sự linh hoạt và sáng tạo trong công nghệ đã giúp PV GAS kịp thời cung cấp nguồn nhiên liệu sạch cho các nhà máy điện, giải quyết cơn khát năng lượng của đất nước lúc bấy giờ.
Trong quá trình vận hành, hệ thống đường ống khí – lỏng hai pha từ ngoài khơi vào bờ (với chiều dài thuộc nhóm hàng đầu thế giới) luôn đối mặt với rủi ro cực lớn từ hiện tượng hình thành các "nút lỏng" (slug) khổng lồ. Nếu các nút lỏng này xâm nhập vào hệ thống xử lý tại nhà máy, chúng có thể gây hư hỏng toàn bộ thiết bị, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng về cả kinh tế và an toàn.
Để kiểm soát tình trạng này, PV GAS đã triển khai giải pháp vận hành tối ưu dựa trên phần mềm mô phỏng MSI. Công nghệ này cho phép kiểm soát chặt chẽ sự tích lũy và chuyển động của các nút chất lỏng bên trong đường ống dẫn khí, đảm bảo duy trì dòng chảy xuyên suốt, ổn định và an toàn cho toàn bộ hệ thống xử lý trên bờ.
Song song đó, PV GAS đã khẳng định năng lực tự chủ công nghệ thông qua việc nghiên cứu và xây dựng thành công phần mềm GCAP với tính năng tương đương phần mềm HYSYS quốc tế. Công cụ này đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát các quá trình xử lý khí, đồng thời cho phép dự báo chính xác tổn thất thủy lực của dòng khí – lỏng bên trong đường ống suốt quá trình vận hành.
Việc làm chủ bộ đôi phần mềm MSI và GCAP đã tạo nên một nền tảng giám sát công nghệ toàn diện, giúp duy trì sự ổn định và an toàn tuyệt đối cho hệ thống đường ống vận chuyển ngoài khơi cùng các nhà máy xử lý khí.
Trong quá trình vận hành, PV GAS cũng sáng tạo và linh hoạt trong nghiên cứu, tận dụng năng lực vốn có của trang thiết bị để nâng cấp công suất xử lý khí cho nhà máy Dinh Cố từ 4,3 lên 7 triệu Sm3/ngày và nhà máy Nam Côn Sơn từ 20 lên 22 triệu Sm3/ngày, đảm bảo thu hồi tối đa sản phẩm lỏng, LPG, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Đây là giải pháp có giá trị thực tiễn cao, làm cơ sở cho nhà nước phát triển thêm nhiều nhà máy nhiệt điện và các nhà máy sản xuất ra các sản phẩm cho các ngành công, nông nghiệp khác.
 |
| GPP Dinh Cố - Công trình khí đầu tiên trên bờ, đóng vai trò quan trọng cho sự phát triển của ngành công nghiệp khí Việt Nam |
Sức mạnh của khoa học công nghệ đã mang lại những con số ấn tượng khi tổng giá trị kinh tế trực tiếp từ các giải pháp của cụm công trình đạt khoảng 2.400 tỷ đồng. Tính đến nay, PV GAS đã thu gom và vận chuyển về bờ 186 tỷ Sm3 khí, góp phần đưa tổng doanh thu đạt 1,3 triệu tỷ đồng và nộp ngân sách nhà nước 110 nghìn tỷ đồng; hình thành hệ thống khí hoàn chỉnh trên cả nước gồm: Hệ thống khí Cửu Long, Nam Côn Sơn, Cà Mau, Hàm Rồng – Thái Bình; hệ thống kho cảng và các hệ thống phân phối khí, sản phẩm khí, phục vụ công tác thu gom, vận chuyển khí từ ngoài khơi vào bờ và xử lý đến thương phẩm, cung cấp cho khách hàng.
Vượt ra ngoài giá trị kinh tế, cụm công trình này đóng vai trò then chốt bảo đảm an ninh năng lượng và lương thực quốc gia thông qua nguồn cung khí ổn định cho sản xuất và đời sống. Sự vận hành an toàn của hệ thống khí không chỉ củng cố niềm tin cho các nhà đầu tư đẩy mạnh tìm kiếm, thăm dò mà còn khơi nguồn cho sự phát triển của các khu công nghiệp sử dụng khí làm nguyên, nhiên liệu, góp phần thay đổi diện mạo kinh tế - xã hội tại nhiều địa phương và đất nước.
Đây là minh chứng rõ nét cho vị thế tiên phong của PV GAS trong việc kết hợp giữa trí tuệ khoa học và thực tiễn sản xuất. Những thành quả chiến lược này đã đặt nền móng vững chắc và góp phần hình thành một ngành công nghiệp khí hiện đại, hoàn chỉnh, giàu tiềm năng, đang tiếp tục đóng vai trò quan trọng đưa ngành công nghiệp năng lượng Việt Nam tự tin tiến vào kỷ nguyên mới với tầm vóc và vị thế mới.
Mai Phương
