Giữ nhịp sản xuất than để góp phần bảo đảm an ninh năng lượng

Chủ động tài nguyên: Khi thăm dò trở thành “đòn bẩy chiến lược”

Tại cuộc làm việc kiểm điểm tiến độ thăm dò khoáng sản năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 do Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) tổ chức mới đây, các số liệu được công bố không chỉ phản ánh kết quả một năm, mà còn cho thấy sự chuyển dịch rõ nét trong tư duy phát triển của ngành than.

Cụ thể, năm 2025, tổng khối lượng thăm dò đạt 127% kế hoạch, giá trị thực hiện đạt 142% so với năm 2024, cùng với đó là 18 giấy phép khai thác được cấp mới, gia hạn và điều chỉnh (đạt 180% kế hoạch). Đây là mức tăng trưởng đáng kể trong bối cảnh công tác tài nguyên thường xuyên đối mặt với nhiều rào cản về thủ tục và kỹ thuật.

Đáng chú ý, việc hoàn thành thủ tục cho 4 đề án thăm dò than trọng điểm cùng các dự án khoáng sản đã góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài trong khâu phát triển tài nguyên. Điều này cho phép các đơn vị không chỉ chủ động hơn trong kế hoạch khai thác, mà còn có cơ sở để tối ưu hóa sơ đồ công nghệ, nâng cao hệ số thu hồi và bảo đảm an toàn sản xuất.

Ở góc độ điều hành, việc Tập đoàn tiếp tục đặt mục tiêu đầu tư hơn 1.160 tỷ đồng cho công tác thăm dò năm 2026 cho thấy định hướng chuyển từ khai thác theo nguồn sẵn có sang chủ động kiến tạo nguồn tài nguyên.

Trong bối cảnh nhu cầu than cho sản xuất điện và công nghiệp vẫn duy trì ở mức cao, trong khi thị trường năng lượng toàn cầu tiềm ẩn nhiều biến động, việc làm chủ tài nguyên ngay từ đầu nguồn được xem là điều kiện tiên quyết để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.

Áp lực tiêu thụ: Khi “đầu ra” quyết định hiệu quả toàn chuỗi

Nếu thăm dò là “điểm xuất phát”, tiêu thụ và logistics lại là khâu kiểm chứng hiệu quả của toàn bộ hệ thống. Thực tế sản xuất tại các cảng than và đơn vị kho vận trong những tháng đầu năm 2026 cho thấy quy mô hoạt động lớn, nhưng đi kèm là áp lực ngày càng gia tăng về tổ chức vận hành.

Thực tế này được thể hiện rõ qua đợt kiểm tra sản xuất tại khu vực cảng Bến Cân, Điền Công và buổi làm việc với Công ty Kho vận Đá Bạc - Vinacomin, đơn vị giữ vai trò trọng yếu trong khâu điều phối, tiêu thụ và pha trộn than của TKV.

Theo báo cáo tại buổi kiểm tra thực tế sản xuất và làm việc với đơn vị kho vận chủ lực, trong quý I/2026, sản lượng than tiêu thụ đạt khoảng 2,89 triệu tấn (23,95% kế hoạch năm); lượng than mua vào đạt 895.872 tấn (23,74%). Bên cạnh đó, sản lượng pha trộn than nhập khẩu đạt trên 548.000 tấn (25,11%), cho thấy xu hướng linh hoạt trong điều hành nguồn cung nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường, đặc biệt là cho sản xuất điện.

Tuy nhiên, những con số tích cực này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực vận hành. Khi sản lượng tăng, "bài toán" không chỉ là “bán được than”, mà là tiêu thụ nhanh, đúng chủng loại, đúng thời điểm và với chi phí tối ưu.

Việc rút ngắn thời gian giải phóng phương tiện, tổ chức vận tải hợp lý giữa các vùng, tăng tốc pha trộn và chế biến theo nhu cầu thị trường, đồng thời giảm tồn kho, đặc biệt với các chủng loại than cục đang trở thành những yếu tố then chốt quyết định hiệu quả.

Trong bối cảnh giá nguyên nhiên vật liệu biến động do tác động từ tình hình địa chính trị quốc tế, áp lực kiểm soát chi phí và duy trì hiệu quả sản xuất, kinh doanh càng trở nên rõ nét. Điều này đòi hỏi các đơn vị không chỉ bám sát kế hoạch, mà còn phải nâng cao năng lực điều hành linh hoạt, phối hợp chặt chẽ giữa các khâu trong chuỗi.

Ngành than đang bước vào giai đoạn hiệu quả không còn phụ thuộc vào từng khâu riêng lẻ, mà nằm ở khả năng kết nối toàn chuỗi. Khi “đầu vào” được chủ động thông qua thăm dò, “đầu ra” buộc phải vận hành hiệu quả hơn để hấp thụ nguồn cung. Sự đồng bộ giữa tài nguyên và thị trường, giữa khai thác và tiêu thụ, sẽ là yếu tố quyết định để ngành than không chỉ duy trì tăng trưởng, mà còn giữ vững vai trò trụ cột trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh mới.