Cần cơ chế rõ ràng cho điện khí LNG và điện gió ngoài khơi

Cần bảo đảm hiệu quả đầu tư và khai thác tối đa các nguồn điện đã có

Góp ý cho dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi), ông Hoàng Xuân Quốc, Phó Ban Tư vấn Phản biện Hội DKVN cho rằng, một số cơ chế trong dự thảo vẫn còn nhiều điểm cần tiếp tục xem xét để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Theo ông Hoàng Xuân Quốc, đối với các dự án nguồn điện mới, đặc biệt là các dự án quy mô lớn như điện gió ngoài khơi, việc yêu cầu tham gia ngay vào thị trường điện cạnh tranh có thể tạo ra nhiều khó khăn trong giai đoạn đầu. Những dự án này thường có quy mô đầu tư rất lớn, thời gian chuẩn bị kéo dài và rủi ro cao, do đó cần có cơ chế chuyển tiếp phù hợp.

Đồng thời, nên áp dụng cơ chế thí điểm đối với một số dự án điện gió đầu tiên. Trong giai đoạn này, các dự án thí điểm có thể chưa phải tham gia ngay vào thị trường điện cạnh tranh và cơ quan quản lý cần ban hành hướng dẫn cụ thể cho các dự án triển khai sau đó. Cách tiếp cận này sẽ giúp giảm rủi ro cho nhà đầu tư, tạo điều kiện để thị trường điện phát triển từng bước vững chắc hơn.

Lãnh đạo Hội DKVN họp lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) cùng với đại diện Ban Điện Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power).

Một vấn đề khác được ông Hoàng Xuân Quốc nhấn mạnh là hiệu quả khai thác các nhà máy điện hiện hữu. Theo ông, hiện nay nhiều dự án điện đã hoàn thành đầu tư nhưng chưa được huy động hết công suất, trong khi các đề xuất đầu tư nguồn điện mới vẫn tiếp tục được đưa ra. Điều này có thể dẫn tới nguy cơ lãng phí nguồn lực nếu không có sự điều phối hợp lý.

Ông Hoàng Xuân Quốc cho rằng, trong định hướng phát triển nguồn điện, Nhà nước cần ưu tiên huy động tối đa công suất các nhà máy đã hoàn thành đầu tư trước khi tiếp tục phê duyệt các dự án mới. Việc khai thác hiệu quả các tài sản đã đầu tư không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn góp phần bảo đảm ổn định hệ thống điện.

Ngoài ra, ông cũng bày tỏ băn khoăn về một số quy định liên quan đến xuất khẩu điện trong dự thảo luật. Theo đó, việc xuất khẩu điện phải bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nhưng khái niệm này chưa được định nghĩa cụ thể. Nếu không có tiêu chí rõ ràng, các nhà đầu tư sẽ gặp khó khăn khi đánh giá tính khả thi của những dự án điện hướng tới thị trường xuất khẩu.

Theo TS Nguyễn Quốc Thập, việc sửa đổi Luật Điện lực lần này cần tạo ra khung pháp lý ổn định, minh bạch và khả thi để hỗ trợ quá trình phát triển hệ thống năng lượng quốc gia.

Hoàn thiện khung pháp lý cho điện gió ngoài khơi và điện khí LNG

Theo ông Phan Ngọc Trung, Trưởng Ban Tư vấn Phản biện Hội DKVN, dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) đã có một số điểm mới tích cực nhưng vẫn chưa làm rõ nhiều khái niệm quan trọng liên quan đến quá trình chuyển dịch năng lượng.

Ông cho rằng các khái niệm như điện gió ngoài khơi, nhà máy điện LNG hay nguồn điện nền cần được định nghĩa cụ thể trong luật để tạo cơ sở cho việc xây dựng các cơ chế phát triển trong giai đoạn tới. Việc làm rõ các khái niệm này không chỉ giúp thống nhất cách hiểu mà còn tạo nền tảng pháp lý cho các chính sách phát triển ngành điện.

Đối với điện gió ngoài khơi, ông đề xuất cần xác định rõ đây là nguồn điện được sản xuất từ các tuabin gió đặt ngoài khơi, bao gồm cả các công trình móng cố định và móng nổi, được kết nối với hệ thống điện quốc gia. Việc định nghĩa rõ ràng sẽ giúp hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc triển khai các dự án trong tương lai.

Bên cạnh đó, ông Phan Ngọc Trung cho rằng luật cần khẳng định rõ chủ trương ưu tiên phát triển điện gió ngoài khơi quy mô lớn gắn với phát triển công nghiệp năng lượng biển. Việt Nam được đánh giá có tiềm năng lớn về gió ngoài khơi, vì vậy việc xây dựng chính sách phát triển lĩnh vực này sẽ góp phần khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên biển.

Liên quan đến điện khí, ông đề nghị dự thảo luật cần thể hiện rõ chủ trương khuyến khích phát triển các nhà máy điện sử dụng khí thiên nhiên trong nước và khí thiên nhiên hóa lỏng nhập khẩu. Đây là những nguồn điện có khả năng vận hành linh hoạt, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm ổn định hệ thống điện khi tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng tăng.

Ngoài ra, cần khuyến khích đầu tư hạ tầng LNG, bao gồm kho cảng tiếp nhận, hệ thống tái hóa khí và các công trình trung chuyển khí phục vụ phát điện. Theo ông, nếu không phát triển đồng bộ hạ tầng khí, việc triển khai các dự án điện khí LNG trong tương lai sẽ gặp nhiều khó khăn.

Theo ông Phan Ngọc Trung, để thúc đẩy phát triển điện khí LNG, cần có cơ chế cho phép giá điện phản ánh hợp lý biến động giá LNG theo cơ chế thị trường.

Anh hùng Lao động, TS Nguyễn Hùng Dũng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội DKVN cho rằng, nếu cơ chế chính sách không được điều chỉnh hợp lý thì nhiều dự án năng lượng trong tương lai sẽ rất khó đạt hiệu quả.

Theo TS Nguyễn Hùng Dũng, thực tế hiện nay, nhiều dự án điện lớn đang gặp khó khăn trong quá trình vận hành và huy động công suất. Dù đã nằm trong quy hoạch phát triển năng lượng quốc gia, nhưng khi triển khai lại vướng các rào cản về cơ chế thị trường và khả năng tiêu thụ điện.

TS Nguyễn Hùng Dũng dẫn chứng rằng suất đầu tư của nhiều dự án điện khí LNG hiện nay đã tăng đáng kể, có thể cao hơn khoảng 30% so với trước đây. Trong khi đó, nếu tỷ lệ huy động công suất chỉ đạt khoảng 65-70% thì trong nhiều trường hợp vẫn chưa đủ để bảo đảm khả năng thu hồi vốn của dự án.

“Doanh nghiệp đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng nhưng nếu sản lượng huy động thấp, thời gian thu hồi vốn kéo dài thì sẽ rất khó bảo đảm hiệu quả. Về nguyên tắc, nhà đầu tư phải bảo toàn và phát triển vốn, nhưng nếu cơ chế không rõ ràng thì rất khó thực hiện được”, TS Nguyễn Hùng Dũng nhấn mạnh.

Theo TS Nguyễn Hùng Dũng, thực tế hiện nay cho thấy nhiều dự án điện lớn đang gặp khó khăn trong quá trình vận hành và huy động công suất.

Ở góc độ tổng thể, TS Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội DKVN cho rằng, việc sửa đổi Luật Điện lực lần này cần được tiếp cận một cách hệ thống, gắn với các định hướng lớn về phát triển năng lượng quốc gia.

Theo TS Nguyễn Quốc Thập, báo cáo góp ý của Hội DKVN sẽ tập trung vào ba nhóm nội dung: nhận xét chung, các kiến nghị mang tính nguyên tắc và các kiến nghị cụ thể đối với từng điều khoản của dự thảo. Trong đó, các kiến nghị chung sẽ nhấn mạnh một số vấn đề quan trọng như khai thác tối đa và sử dụng hiệu quả các nguồn điện đã đầu tư; xây dựng cơ chế phù hợp cho phát triển điện khí LNG; hoàn thiện cơ chế phát triển hạ tầng truyền tải; tăng cường liên kết giữa thị trường điện và thị trường cung ứng nhiên liệu; hoàn thiện cơ chế thị trường năng lượng...

TS Nguyễn Quốc Thập nhận định, việc sửa đổi Luật Điện lực lần này cần tạo ra khung pháp lý ổn định, minh bạch và khả thi để hỗ trợ quá trình phát triển hệ thống năng lượng quốc gia trong dài hạn, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà đầu tư.