Tiết kiệm năng lượng mở hướng phát triển xanh cho ngành dệt may

Nhiều dư địa tiết kiệm năng lượng

Ngành dệt may sử dụng nhiều loại năng lượng trong quá trình sản xuất, từ điện, hơi nước đến khí nén và hệ thống điều hòa. Vì vậy, tiết kiệm năng lượng không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu về môi trường, phát triển bền vững.

Tại chương trình “Chuyên gia chia sẻ” do Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (VNEEP) thực hiện, ông Nguyễn Xuân Quang, chuyên gia năng lượng đến từ Công ty Cổ phần năng lượng môi trường ENERVI Việt Nam đã chia sẻ về tiềm năng và các giải pháp tiết kiệm năng lượng trong ngành dệt may.

Theo ông Quang, ngành dệt may là lĩnh vực bao gồm nhiều công đoạn, từ tạo sợi, dệt, nhuộm đến may. Trong bối cảnh ngành dệt may tạo ra rất nhiều loại sản phẩm và các sản phẩm cũng thường xuyên thay đổi tùy theo tình hình thị trường, đối với các doanh nghiệp, tiết kiệm năng lượng là yếu tố rất quan trọng, thậm chí có thể coi là yếu tố sống còn.

“Năng lượng được sử dụng trong ngành dệt may khá đa dạng. Tùy từng loại máy móc, thiết bị và từng công đoạn sản xuất, doanh nghiệp có thể sử dụng những loại hình năng lượng khác nhau, trong đó nổi bật nhất vẫn là điện”, đại diện ENERVI Việt Nam nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông Quang cho rằng, đối với các doanh nghiệp nhuộm hay dệt sợi, cơ cấu tiêu thụ năng lượng lại có những đặc thù riêng. Chẳng hạn, trong ngành nhuộm, hơi nước chiếm một phần quan trọng. Trong khi đó, tại các nhà máy dệt sợi, năng lượng tiêu thụ cho hệ thống khí nén chiếm tỷ trọng đáng kể.

Đối với ngành may mặc hiện nay, nhiều doanh nghiệp phải tạo ra môi trường lao động phù hợp cho công nhân, đồng thời bảo đảm điều kiện phù hợp để bảo quản, lưu giữ sản phẩm. Do đó, năng lượng tiêu thụ cho hệ thống điều hòa không khí và thông gió cũng là một nguồn tiêu thụ đáng kể.

“Trong bối cảnh đó, cơ hội tiết kiệm năng lượng có thể được tìm thấy ở nhiều khía cạnh khác nhau. Quan trọng nhất là tối ưu hóa hệ thống sản xuất cũng như các hệ thống cung cấp năng lượng, chẳng hạn như hệ thống hơi nước, khí nén, chiếu sáng và các hệ thống phụ trợ khác”, ông Quang chỉ ra.

Đánh giá về tiềm năng tiết kiệm năng lượng trong ngành dệt may, đại diện ENERVI Việt Nam cho hay, ngành dệt may Việt Nam là một ngành quan trọng trong toàn ngành công nghiệp. Theo số liệu về tiêu thụ năng lượng, ngành dệt may chiếm khoảng 8% năng lượng tiêu thụ của toàn ngành công nghiệp. Tiềm năng tiết kiệm năng lượng trong ngành cũng rất đáng kể, tính trung bình có thể tiết kiệm khoảng 20% tổng năng lượng tiêu thụ.

“Một số nhà máy cũng đã có báo cáo cho thấy khả năng tiết kiệm từ 10-30% năng lượng tiêu thụ khi áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng”, ông Quang thông tin.

Cũng theo đại diện ENERVI Việt Nam, một trong những giải pháp tiết kiệm năng lượng có tiềm năng lớn hiện nay là lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. Các nhà máy của doanh nghiệp dệt may thường có diện tích mái khá lớn, do đó rất thuận lợi cho việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Bên cạnh đó, việc tối ưu hóa các hệ thống như hệ thống hơi nước, hệ thống khí nén cũng có thể đem lại tiềm năng tiết kiệm năng lượng khá lớn, đặc biệt tại các nhà máy liên quan đến dệt, nhuộm.

Trao đổi về những lợi ích khi áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng đối với các doanh nghiệp dệt may đại diện ENERVI Việt Nam cho biết, lợi ích đầu tiên mà doanh nghiệp đạt được là tiết kiệm chi phí, bởi năng lượng chính là tiền.

“Chúng ta biết rằng sản phẩm dệt may của Việt Nam được xuất khẩu rất nhiều. Khi xuất khẩu sang các nước phát triển, yêu cầu liên quan đến môi trường và trách nhiệm xã hội ngày càng được quan tâm mạnh mẽ. Vì vậy, tại nhiều thị trường phát triển, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam được yêu cầu phải áp dụng và đáp ứng các tiêu chuẩn liên quan đến môi trường, xã hội cũng như việc sử dụng lao động”, ông Quang phân tích.

Trong trường hợp đó, theo ông Quang, nhiều doanh nghiệp đã tìm đến ESG (các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị) như một tiêu chuẩn để chứng minh với khách hàng tại các nước phát triển rằng họ tuân thủ các yêu cầu liên quan, qua đó đáp ứng điều kiện để đưa sản phẩm vào những thị trường này.

Như vậy, tiết kiệm năng lượng đóng vai trò rất quan trọng, bởi không chỉ giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính. Qua đó, doanh nghiệp có thể thể hiện tinh thần trách nhiệm trong việc giảm thiểu tác động đến tình trạng nóng lên toàn cầu.

Nâng sức bật ngành dệt may

Chia sẻ về những giải pháp để thúc đẩy tiết kiệm năng lượng trong ngành dệt may, theo đại diện ENERVI Việt Nam, một trong những giải pháp cần ưu tiên là tiêu chuẩn hóa hệ thống quản lý năng lượng. Doanh nghiệp có thể áp dụng hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn ISO 50001, qua đó kiểm soát tốt hơn mức tiêu thụ và nâng cao hiệu quả tiết kiệm năng lượng.

Bên cạnh đó, lò hơi và hệ thống hơi vẫn là khu vực có tiềm năng tiết kiệm năng lượng rất lớn trong ngành dệt may, đặc biệt tại các nhà máy dệt, nhuộm.

Theo ông Quang, doanh nghiệp có thể triển khai các giải pháp như thu hồi nước ngưng, tận dụng nhiệt cho các công đoạn nhuộm và tối ưu hóa quá trình vận hành hệ thống hơi. Nếu được thực hiện đồng bộ, những giải pháp này có thể giúp giảm đáng kể mức tiêu thụ năng lượng.

Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng, tiết kiệm năng lượng cần được tiếp cận theo hướng hệ thống, thay vì chỉ tập trung vào từng giải pháp riêng lẻ. Khi đánh giá tổng thể toàn bộ quá trình sản xuất, doanh nghiệp sẽ nhận diện được nhiều cơ hội tiết kiệm hơn, từ thu hồi và tận dụng nhiệt đến tối ưu điện năng cho hệ thống khí nén, hệ thống lạnh và các thiết bị phụ trợ khác.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, theo đại diện ENERVI Việt Nam, từ năm 2012 đến nay đã có những quy định liên quan đến việc thực hiện kiểm toán năng lượng, trước đây tại Thông tư 09/2012/TT-BCT và sau đó là Thông tư 25/2020/TT-BCT của Bộ Công Thương đều quy định về việc lập kế hoạch, báo cáo thực hiện kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; thực hiện kiểm toán năng lượng.

Đối với các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, việc thực hiện kiểm toán năng lượng giúp doanh nghiệp có được cái nhìn toàn cảnh về hệ thống năng lượng của mình, từ đó nhận diện được các khu vực sử dụng năng lượng chưa hiệu quả cũng như những cơ hội tiết kiệm năng lượng.

“Tuy nhiên, mặc dù yêu cầu về xây dựng hệ thống quản lý năng lượng đã được đặt ra, nhưng trên thực tế hệ thống quản lý năng lượng tại nhiều doanh nghiệp vẫn chưa được xây dựng đầy đủ theo các tiêu chuẩn”, ông Quang nói.

Trong thời gian tới, việc quản lý năng lượng cần được thúc đẩy theo hướng xây dựng hệ thống theo tiêu chuẩn và có các chứng nhận phù hợp. Khi đó, các cơ hội tiết kiệm năng lượng sẽ được nhận diện và triển khai ngày càng hiệu quả hơn.

Đồng thời, các hệ thống đo lường và xác minh cũng cần được hoàn thiện để có thể đánh giá rõ ràng, cụ thể hiệu quả của từng giải pháp tiết kiệm năng lượng được thực hiện tại doanh nghiệp.

Có thể thấy, dư địa tiết kiệm năng lượng trong ngành dệt may vẫn còn khá lớn. Việc chủ động rà soát hệ thống, áp dụng các giải pháp phù hợp và từng bước chuẩn hóa công tác quản lý năng lượng sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Yêu cầu xanh hóa sản xuất ngày càng rõ nét, đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với doanh nghiệp dệt may. Trong đó, tiết kiệm năng lượng là giải pháp quan trọng để giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu của thị trường.