Đại biểu đề xuất giao Bộ Công Thương làm đầu mối quản lý nhà nước về cụm công nghiệp, khu công nghiệp, khu chế xuất

Khu công nghiệp, khu kinh tế, cụm công nghiệp: cần một đầu mối

Sáng 2/11, phát biểu tại phiên thảo luận về dự thảo sửa đổi Luật Đầu tư, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) đánh giá, đây là bước chuyển đúng hướng, dự thảo đã tập trung ưu đãi đặc biệt vào công nghệ chiến lược, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, logistics quốc tế và gắn việc hưởng ưu đãi với cam kết chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước.

Tuy nhiên đại biểu cũng chỉ rõ, tại khoản 2 Điều 17 vẫn lấy quy mô vốn và thời hạn giải ngân làm điều kiện đầu vào. “Quy mô vốn là cần thiết nhưng không phản ánh chất lượng dự án. Một dự án vốn lớn nhưng dựa chủ yếu vào đất đai, năng lượng, lao động giá rẻ chưa chắc đóng góp nhiều hơn một dự án vốn vừa phải nhưng sở hữu công nghệ lõi và hình thành được hệ sinh thái doanh nghiệp. Đặc biệt, các dự án thiết kế chip, phần mềm, trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu và phát triển, nơi tài sản chủ yếu là tri thức rất khó đạt ngưỡng vốn nếu tính theo tài sản cố định”, đại biểu phân tích.

Từ dẫn chứng trên, đại biểu đề nghị dự thảo luật quy định nguyên tắc: Ngưỡng vốn được xác định riêng theo từng nhóm lĩnh vực; chi phí nghiên cứu và phát triển, chi phí nhân lực trình độ cao được tính vào quy mô đầu tư; quy mô vốn phải kết hợp với trình độ công nghệ, giá trị gia tăng trong nước, hiệu quả sử dụng tài nguyên, năng lượng và mức độ liên kết.

Tại Điều 17a, Điều 44 và Điều 49a, theo đại biểu, chính sách hỗ trợ đào tạo lao động từ ngân sách địa phương cần gắn với ngành ưu tiên, kết quả sử dụng lao động và thời gian duy trì hoạt động của doanh nghiệp tại địa phương; đồng thời có cơ chế phối hợp giữa các địa phương trong cùng chuỗi sản xuất liên tỉnh.

Liên quan đến khoản 3a Điều 44, dự thảo giao Bộ Công Thương quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, còn Bộ Tài chính quản lý khu kinh tế, đại biểu thông tin, ở Hải Phòng và nhiều địa phương ven biển, không ít khu công nghiệp nằm trong khu kinh tế. Do đó, đại biểu đề nghị cân nhắc quy định một đầu mối quản lý thống nhất, để nhà đầu tư không phải nhận hướng dẫn từ hai bộ.

Cùng thảo luận, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long) đánh giá, việc tổ chức quản lý nhà nước giữa khu kinh tế, khu công nghiệp và cụm công nghiệp tại các địa phương còn thiếu đồng bộ. Nhiều tỉnh, thành đã hợp nhất ban quản lý khu kinh tế và khu công nghiệp, nhưng cụm công nghiệp trước đây vẫn do UBND cấp huyện (cũ) quản lý, dù nhà đầu tư vào cụm vẫn phải tuân thủ đầy đủ điều kiện, thủ tục như ở khu công nghiệp.

Từ thực tiễn vừa nêu, đại biểu đề xuất bổ sung khoản 3a sau khoản 3 Điều 44, giao Bộ Công Thương làm đầu mối quản lý nhà nước về cụm công nghiệp, khu công nghiệp, khu chế xuất.

Để doanh nghiệp Việt vào được chuỗi cung ứng của FDI

Liên quan đến thu hút FDI thế hệ mới, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, thu hút được tập đoàn lớn mới là thành công bước đầu, để doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị mới là thành công lâu dài.

“Nếu chỉ thu hút được vốn, nhà xưởng và lao động, trong khi công nghệ, thiết kế, linh kiện cốt lõi và phần lớn giá trị gia tăng vẫn nằm ngoài nền kinh tế, thì tác động lan tỏa sẽ rất hạn chế. Thu hút FDI thế hệ mới đòi hỏi mở cửa thị trường chủ động, nhưng phải trong tầm kiểm soát”, đại biểu nêu.

Dẫn chứng, khoản 5 Điều 5 mới dừng ở khuyến khích FDI công bố nhu cầu mua sắm, tiêu chuẩn kỹ thuật và lộ trình nội địa hóa, đại biểu đề nghị: Đăng tải thông tin này trên Cổng một cửa đầu tư quốc gia để doanh nghiệp trong nước khai thác miễn phí; việc công bố là điều kiện để dự án được hỗ trợ chi phí phát triển nhà cung ứng.

Đồng thời, công khai doanh nghiệp thụ hưởng, nội dung năng lực được nâng cao và chi phí tương ứng, có hiệp hội ngành nghề tham gia, ưu tiên doanh nghiệp nhỏ và vừa, tránh chính sách chỉ phục vụ nhóm đã có quan hệ sẵn với nhà đầu tư lớn. Áp dụng bình đẳng hỗ trợ chi phí tạo tài sản cố định từ lợi nhuận tái đầu tư cho cả doanh nghiệp trong nước thuộc diện ưu đãi đặc biệt, không chỉ riêng FDI.

Đại biểu cũng cho rằng, lấy quy mô vốn làm điều kiện đầu vào chưa phản ánh chất lượng dự án; dự án thiết kế chip, phần mềm, R&D khó đạt ngưỡng vốn tính theo tài sản cố định. Do đó cần ngưỡng vốn riêng theo nhóm lĩnh vực và tính chi phí R&D, nhân lực trình độ cao vào quy mô đầu tư.

Còn đại biểu Nguyễn Trúc Sơn thì lưu ý, với khu, cụm công nghiệp do ngân sách đầu tư hạ tầng, nếu buộc cho nhà đầu tư thứ cấp thuê đất qua đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu dự án theo Điều 57 dự thảo Luật Đất đai thì sẽ phát sinh bất cập, nhất là ở địa phương khó khăn.

Theo đại biểu, mục tiêu cốt lõi của khu, cụm công nghiệp do ngân sách đầu tư là thu hút dự án sản xuất, tạo giá trị gia tăng lâu dài, không phải tối đa hóa tiền thuê đất. Việc đấu giá có thể kéo dài hàng chục năm vẫn chưa lấp đầy mặt bằng.

Từ thông tin trên, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn kiến nghị rà soát đối chiếu kỹ lưỡng giữa dự thảo Luật Đầu tư và Luật Đất đai. Đồng thời phân định rõ cơ chế xử lý đối với quỹ đất công do Nhà nước đầu tư với cơ chế đấu giá quyền sử dụng đất thu hồi thông thường, qua đó tạo điều kiện cho các địa phương khó khăn linh hoạt thu hút nhà đầu tư thứ cấp.

Đại biểu Nguyễn Trúc Sơn đề nghị, Bộ Tài chính sớm cập nhật danh mục địa bàn đặc biệt khó khăn, địa bàn ưu đãi đầu tư sau sắp xếp đơn vị hành chính để địa phương không vướng khi áp dụng miễn, giảm thuế.