Sơn La xây dựng nông thôn mới gắn với mục tiêu giảm nghèo

Xác định hướng đi, gắn kết chặt chẽ từ cơ chế chính sách

Trong hành trình phát triển toàn diện của tỉnh Sơn La, hai mục tiêu trọng tâm luôn được xác định song hành, đó là xây dựng nông thôn mới và thực hiện hiệu quả công tác xóa đói giảm nghèo. Đây không phải là hai nhiệm vụ tách biệt, mà là hai mặt của một quá trình thống nhất, hỗ trợ lẫn nhau, tạo ra bước đột phá trong sự phát triển kinh tế - xã hội vùng cao Sơn La.

Với phương châm "người dân là chủ thể, trung tâm và cũng là người thụ hưởng", Sơn La đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, đưa mô hình nông thôn mới trở thành động lực mạnh mẽ, kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo một cách bền vững.

Ngay từ khi triển khai chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, tỉnh Sơn La đã xây dựng chiến lược rõ ràng, không tách rời tiêu chí nông thôn mới với mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Tỉnh ban hành nhiều chính sách hỗ trợ đặc thù, ưu tiên nguồn lực đầu tư cho các xã có tỷ lệ hộ nghèo cao, các vùng dân tộc thiểu số và vùng sâu, vùng xa. Các chính sách về đất đai, tín dụng, khoa học kỹ thuật, đào tạo nghề đều được điều chỉnh cho phù hợp với thực tế từng địa phương, đảm bảo mọi người dân, đặc biệt là hộ nghèo, cận nghèo đều có cơ hội tham gia và hưởng lợi từ chương trình.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Sơn La có 75 xã, phường. Để tạo động lực hoàn thành các mục tiêu đề ra trong xây dựng nông thôn mới, Trung ương và tỉnh Sơn La tiếp tục ưu tiên bố trí nguồn lực cho Chương trình. Riêng nguồn vốn được phép kéo dài sang năm 2026 đạt hơn 953 tỷ đồng, gồm hơn 236 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển và hơn 717 tỷ đồng vốn sự nghiệp.

Đáng chú ý, theo Quyết định số 1160/QĐ-TTg ngày 29/6/2026 của Thủ tướng, Sơn La dự kiến được phân bổ hơn 2.600 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 để triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia. Đây sẽ là nguồn lực quan trọng giúp địa phương tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới và từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng. Với nguồn lực đầu tư lớn, tỉnh Sơn La có nhiều cơ hội đẩy nhanh tiến độ xây dựng nông thôn mới.

Mỗi tiêu chí nông thôn mới đều được tỉnh Sơn La tính toán để trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần giảm nghèo. Đối với việc xây dựng giao thông không chỉ để đi lại thuận tiện, mà còn giúp nông sản của người dân bán ra thị trường nhanh hơn, giảm chi phí vận chuyển; xây dựng thủy lợi không chỉ tưới tiêu mà còn chủ động sản xuất, giảm thiệt hại do thiên tai; đầu tư giáo dục, y tế không chỉ nâng cao dân trí mà còn tạo cơ hội thay đổi số phận cho thế hệ sau. Chính sự liên kết chặt chẽ này đã giúp nguồn vốn đầu tư phát huy hiệu quả cao nhất.

Tạo nền tảng mở đường cho phát triển kinh tế

Ông Nguyễn Đình Việt, Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La cho biết: Điểm mấu chốt giúp chương trình xây dựng nông thôn mới gắn với giảm nghèo tại Sơn La đạt kết quả tốt, chính là sự tham gia chủ động của người dân. Từ việc tham gia góp ngày công xây dựng công trình, tự quản lý vận hành, đến việc thực hiện các quy ước, hương ước của bản, người dân đã thực sự trở thành chủ thể của quá trình phát triển.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh, chính quyền địa phương luôn lắng nghe ý kiến, tôn trọng và tạo điều kiện để người dân tham gia vào từng khâu lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, giám sát. Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn tỉnh liên tục giảm qua các năm, thu nhập bình quân đầu người ở nông thôn không ngừng tăng lên. Nhiều xã từng thuộc diện đặc biệt khó khăn đã đạt chuẩn nông thôn mới, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được cải thiện rõ rệt.

Từ năm 2021 đến nay, hàng trăm km đường giao thông nông thôn được bê tông hóa, nhựa hóa; nhiều công trình thủy lợi nhỏ được xây dựng và nâng cấp; hệ thống điện lưới quốc gia về đến các bản sâu, vùng xa. Khi đường thông, điện sáng, thủy lợi đủ nước, diện mạo nông thôn đổi thay rõ rệt.

Người dân không còn lo nông sản bị ứ đọng, ép giá, các doanh nghiệp cũng yên tâm vào đầu tư, thu mua sản phẩm. Nhiều địa phương đã tận dụng lợi thế này để phát triển các chuỗi giá trị nông nghiệp như: Chè, cà phê, cây ăn quả, gia súc, gia cầm. Cơ sở hạ tầng tốt đã mở ra không gian phát triển mới, giúp hộ nghèo có điều kiện tiếp cận thông tin, thị trường, dịch vụ công, những yếu tố then chốt để người dân thoát nghèo và làm giàu.

Phát triển sản xuất bền vững - giải pháp gốc rễ giảm nghèo

Tỉnh Sơn La luôn xác định, chỉ khi người dân có việc làm ổn định, có nguồn thu nhập thường xuyên thì việc giảm nghèo mới thực sự bền vững. Do đó, chương trình nông thôn mới trên địa bàn tỉnh luôn đặt phát triển kinh tế nông thôn lên hàng đầu, lấy việc hình thành các mô hình sản xuất hàng hóa làm trọng tâm, gắn với thị trường tiêu thụ.

Tỉnh hỗ trợ người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng. Các mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác được khuyến khích thành lập, giúp người dân liên kết với nhau trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Thay vì mỗi hộ tự sản xuất nhỏ lẻ, nay người dân cùng nhau áp dụng quy trình kỹ thuật chung, tạo ra sản phẩm đồng đều, có chất lượng tốt hơn và thương hiệu được thị trường biết đến.

Anh Nguyễn Văn Bắc, bản Chiềng Thi, xã Yên Châu cho biết: “Chương trình nông thôn mới thật sự ý nghĩa. Đường đi thuận lợi, nước tưới tiêu đủ, tôi đã mạnh dạn trồng cây ăn quả theo hướng hàng hóa. Nhờ thế, thu nhập ổn định hơn, gia đình tôi đã thoát nghèo, cuộc sống càng tốt đẹp".

Tỉnh Sơn La đặt mục tiêu đến năm 2030, có 36 xã đạt chuẩn nông thôn mới, tương đương khoảng 53% tổng số xã toàn tỉnh; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân từ 1,5% đến 2% mỗi năm. Đây là mục tiêu nhiều thách thức đối với một tỉnh miền núi có địa hình chia cắt, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao và điều kiện phát triển chưa đồng đều. Tuy nhiên, với sự quan tâm của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, quyết tâm của cấp ủy, chính quyền các cấp cùng sự đồng thuận của người dân, Sơn La hoàn toàn có thể đạt được mục tiêu đã đề ra trong thời gian tới.