Sẵn sàng chuyển đổi bộ sách giáo khoa thống nhất

Chủ động chuẩn bị cho năm học mới

Bà Nguyễn Thị Kim Hương - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phú Thọ (phường Phú Thọ, TPHCM), cho rằng việc triển khai bộ sách giáo khoa mới không gây nhiều áp lực về nội dung đối với giáo viên, mà chủ yếu là quá trình tiếp cận, làm quen với cấu trúc sách và bài học được thiết kế theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

“Nhà trường đã chủ động tạo điều kiện để giáo viên tiếp cận sớm bộ sách ‘Kết nối tri thức với cuộc sống’ hiện có tại thư viện. Thông qua việc nghiên cứu, so sánh với sách giáo khoa đang sử dụng, giáo viên từng bước nắm bắt tinh thần đổi mới, cách tổ chức hoạt động học tập và phương pháp giảng dạy phù hợp. Việc tiếp cận sớm giúp giáo viên không bị bỡ ngỡ khi bước vào năm học mới”, bà Hương cho biết.

Trường Tiểu học Phú Thọ dự kiến, trước thềm năm học 2026 - 2027, sẽ tổ chức các buổi bồi dưỡng chuyên môn liên quan đến sách giáo khoa mới nhằm hỗ trợ giáo viên hiểu rõ hơn mục tiêu, nội dung và phương pháp triển khai. Các hoạt động tập huấn tập trung vào việc khai thác hiệu quả sách giáo khoa, xây dựng kế hoạch bài dạy linh hoạt, tăng cường các hoạt động trải nghiệm cho học sinh…

“Sự chủ động của nhà trường cùng tinh thần sẵn sàng đổi mới của đội ngũ giáo viên là yếu tố quan trọng để việc sử dụng sách giáo khoa mới đạt hiệu quả. Qua đó, chất lượng dạy và học sẽ từng bước được nâng cao, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục trong giai đoạn hiện nay”, bà Hương khẳng định.

Ông Nguyễn Bảo Quốc - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM cho biết, từ năm học 2026 - 2027, TPHCM sẽ triển khai sử dụng bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” làm bộ sách thống nhất trong xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, sinh hoạt chuyên môn, kiểm tra, đánh giá học sinh và các hoạt động liên quan đến sách giáo khoa theo đúng Chương trình GDPT, đồng thời bảo đảm tính linh hoạt, chủ động trong tổ chức dạy học của các nhà trường.

Đối với các bộ sách giáo khoa khác, lãnh đạo Sở GD&ĐT TPHCM yêu cầu hiệu trưởng các trường chủ động xây dựng phương án tiếp tục sử dụng những bộ sách đã được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT phê duyệt với vai trò là tài liệu tham khảo, bổ trợ nội dung dạy học, đáp ứng yêu cầu cần đạt của Chương trình GDPT và phù hợp với điều kiện thực tế; không gây xáo trộn, lãng phí, không làm phát sinh thêm gánh nặng cho học sinh và phụ huynh.

Không ảnh hưởng tới chất lượng dạy - học

Ở góc độ giáo viên, thầy Phạm Lê Thanh - Trường THPT Nguyễn Hiền (phường Bình Thới, TPHCM), cho rằng việc thống nhất sử dụng một bộ sách giáo khoa, cụ thể là “Kết nối tri thức với cuộc sống”, không tạo ra rào cản hay khó khăn ảnh hưởng đến chất lượng dạy học.

Ngay từ khi tiếp cận Chương trình GDPT 2018, giáo viên đã xác định rõ chương trình giáo dục do Bộ GD&ĐT ban hành là “pháp lệnh” - kim chỉ nam xuyên suốt quá trình dạy học. Việc giảng dạy được thực hiện trên cơ sở bám sát các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực học sinh, không phụ thuộc cứng nhắc vào nội dung sách giáo khoa. Về bản chất, sách giáo khoa, dù thuộc bộ sách nào, chỉ là phương tiện, nguồn ngữ liệu tham khảo giúp giáo viên tổ chức các hoạt động học tập phù hợp.

“Yếu tố quyết định không nằm ở việc sử dụng bộ sách nào, mà nằm ở tâm thế, năng lực và sự sáng tạo của giáo viên. Thay vì băn khoăn giữa các bộ sách, thầy cô nên chủ động lựa chọn, chắt lọc ngữ liệu khoa học từ nhiều nguồn, kể cả tư liệu do chính giáo viên biên soạn, để đưa kiến thức vào hoạt động dạy học; linh hoạt điều chỉnh nội dung phù hợp với đối tượng học sinh, điều kiện thực tiễn của nhà trường và địa phương”, thầy Thanh nhận định.

Thầy Thanh cũng cho rằng, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, dạy học cần đa dạng hóa học liệu, kết hợp phát triển năng lực số cho học sinh thông qua các môn học, trong đó có Hóa học; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, học liệu số và khai thác các nguồn tài nguyên mở nhằm làm cho bài học sinh động hơn, phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh.

“Khi giáo viên thực sự làm chủ chương trình và đổi mới phương pháp dạy học, thì dù sử dụng bộ sách nào, mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo tinh thần Chương trình GDPT hiện hành vẫn có thể đạt được”, thầy Thanh bày tỏ quan điểm.

Ở góc nhìn nghiên cứu, ThS Nguyễn Phước Bảo Khôi (Trường Đại học Sư phạm TPHCM) cho rằng các nhà trường và giáo viên cần có sự chuẩn bị thận trọng, bởi đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá là định hướng xuyên suốt trong quá trình triển khai Chương trình GDPT 2018.

Riêng với môn Ngữ văn, ThS Khôi cho biết các bộ sách giáo khoa đều xây dựng bài học theo hướng tổ chức thành các chủ đề dạy học. Đây không phải là điều hoàn toàn mới, bởi dạy học theo chủ đề đã được Bộ GD&ĐT triển khai từ năm 2020. Đặc biệt, cách xây dựng bài học theo chủ đề trong bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” khá tương đồng với bộ “Chân trời sáng tạo”, do hai bộ sách có sự thống nhất về định hướng biên soạn.

ThS Khôi đề xuất, các cụm chuyên môn và nhà trường cần tăng cường liên kết, phối hợp thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm như tổ chức thao giảng, hội thảo chuyên môn, tập huấn chuyên sâu về lựa chọn ngữ liệu, kiểm tra, đánh giá, phương pháp dạy đọc theo thể loại và dạy viết theo kiểu bài. Đây là cơ hội để giáo viên nâng cao năng lực chuyên môn, trau dồi kỹ năng nghề nghiệp, từ đó tự tin hơn trong triển khai Chương trình GDPT 2018.

Bên cạnh đó, các tổ chuyên môn cần sớm xây dựng và hoàn thiện hệ thống câu hỏi đọc hiểu, thống nhất yêu cầu đối với từng kiểu bài viết. Việc này không chỉ giúp học sinh rèn luyện kỹ năng một cách bài bản mà còn góp phần nâng cao chất lượng công tác ra đề, xây dựng đáp án, hạn chế những sai sót từng xảy ra trong các năm học trước.