Kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo thúc đẩy tăng trưởng 2 con số

Các đại biểu trao đổi tại Hội thảo.

Nhận diện 5 chức năng chiến lược của kinh tế nhà nước

Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước là một văn kiện quan trọng, tiếp tục khẳng định và làm rõ vai trò của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực kinh tế nhà nước và tăng cường sự phối hợp, phát huy vai trò của các thành phần kinh tế nhằm huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển đất nước.

Thực tiễn hoạt động của khu vực kinh tế nhà nước Việt Nam thời gian qua cho thấy những kết quả đáng ghi nhận. Khu vực này hiện đóng góp khoảng 20% GDP, nắm giữ nguồn lực chi phối về vốn, tài sản, đất đai và nhân lực chất lượng cao, giữ vai trò then chốt trong các lĩnh vực năng lượng, tài chính – ngân hàng, viễn thông, hạ tầng giao thông và công nghiệp quốc phòng. Doanh nghiệp nhà nước tiếp tục là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện các chức năng điều tiết vĩ mô và triển khai những nhiệm vụ có tầm vóc chiến lược quốc gia.

Theo đánh giá tại Hội thảo, tăng trưởng hai con số không phải là một chỉ tiêu số học đơn thuần, đây là một trạng thái phát triển đòi hỏi sự chuyển đổi căn bản về mô hình tăng trưởng: từ chiều rộng sang chiều sâu, từ khai thác lợi thế tĩnh về tài nguyên và lao động giá rẻ sang phát huy lợi thế động về tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo; từ mô hình tăng trưởng dựa vào tích lũy vốn vật chất sang mô hình dựa vào năng suất các yếu tố tổng hợp và nâng cao chất lượng thể chế.

Trong quá trình chuyển đổi đó, kinh tế nhà nước cần đảm nhiệm đồng thời 5 chức năng chiến lược. Bao gồm: dẫn dắt trong những ngành, lĩnh vực có tính chiến lược, có độ rủi ro cao, có thời gian hoàn vốn dài, hoặc có tính chất công cộng mà khu vực tư nhân chưa đủ năng lực hoặc chưa sẵn sàng tham gia; kiến tạo hạ tầng cứng và hạ tầng mềm cho nền kinh tế, bao gồm cả hạ tầng thể chế và hạ tầng số quốc gia; giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế; điều tiết thị trường trong những tình huống biến động bất thường, khắc phục các khuyết tật thị trường; thực hiện các nhiệm vụ chính trị – xã hội đặc thù về an sinh, an ninh và quốc phòng.

Trên nền tảng đó, tính chủ đạo của kinh tế nhà nước không được đo lường thuần túy bằng quy mô hay tỷ trọng, mà được xác định bởi năng lực dẫn dắt, khả năng kiến tạo động lực và mức độ lan tỏa của khu vực này đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân.

Cụ thể hóa tiềm lực kinh tế nhà nước

Tại Hội thảo, các diễn giả, nhà khoa học, các bài tham luận đã cùng phân tích làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; phân tích các cơ hội và thách thức đối với khu vực kinh tế nhà nước trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số; đề xuất các định hướng và giải pháp chính sách nhằm phát huy vai trò chủ đạo của khu vực này trong giai đoạn 2026 - 2030.

Phân tích chi tiết về đóng góp vào GDP của các khu vực kinh tế, TS. Cấn Văn Lực – Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV & Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách Tài chính – tiền tệ Quốc gia nêu khuyến nghị rằng: cần tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn của kinh tế nhà nước, nhất là doanh nghiệp nhà nước.

Cùng với đó là hoàn thiện thể chế, phân định rõ chức năng sở hữu – quản lý nhà nước – nhiệm vụ chính trị – hoạt động kinh doanh, xử lý nghiêm thất thoát, lãng phí, tiêu cực; hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về nguồn lực kinh tế nhà nước….

Cũng theo TS. Cấn Văn Lực, cần phát triển doanh nghiệp nhà nước trong các ngành then chốt như năng lượng, logistics, tài chính – ngân hàng, công nghệ, viễn thông, hạ tầng số, khoáng sản chiến lược…

Bàn sâu hơn từ góc nhìn thể chế, tham luận của đại diện Học viện Chính sách và phát triển nhấn mạnh rằng: đổi mới doanh nghiệp nhà nước không chỉ là vấn đề tái cơ cấu doanh nghiệp, mà còn là vấn đề hoàn thiện chính sách pháp luật. Theo góc độ tiếp cận này, tham luận cũng nêu kiến nghị hoàn thiện theo tinh thần Nghị quyết số 79-NQ/TW. Theo đó, cần tách bạch quản lý nhà nước và quyền chủ sở hữu; đồng bộ hóa pháp luật về vốn; nâng cao hiệu lực giám sát, thị trường hóa nhân sự; đảm bảo cạnh tranh trung lập...

Từ góc nhìn thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học công nghệ, TS Nguyễn Văn Trúc, Trưởng phòng Phòng Ươm tạo công nghệ, Cục Khởi Nghiệp – doanh nghiệp công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh các vai trò cụ thể của doanh nghiệp nhà nước để tạo lan tỏa. Trong đó, nhấn mạnh: Doanh nghiệp nhà nước không làm thay, không bao cấp, mà tạo thị trường công nghệ, giảm rủi ro đầu tiên và mở đường cho khu vực tư nhân cùng tham gia. Doanh nghiệp nhà nước có thể đóng vai trò khách hàng đầu tiên, tạo thuận lợi về địa điểm thử nghiệm, hợp đồng đầu tiên, và uy tín để công nghệ có cơ hội nhân rộng ra thị trường.

Ban Tổ chức nhấn mạnh thông điệp, các phân tích, tham luận tại Hội thảo không chỉ là điểm dừng của một sự kiện thuần túy, đây còn là điểm khởi đầu cho những trao đổi tiếp nối, những nghiên cứu chuyên sâu hơn và những đóng góp chính sách bền bỉ hơn trong thời gian tới.

Anh Lê Đôn, Bí thư Đoàn Đoàn Thanh niên Bộ Tài chính phát biểu tại Hội thảo. Hội thảo khoa học "Vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước theo Nghị quyết số 79-NQ/TW trong mục tiêu tăng trưởng hai con số ở Việt Nam, giai đoạn 2026 – 2030 là sự kiện được Đoàn Thanh niên Bộ Tài chính, Đoàn Thanh niên Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế – Tài chính, Đoàn Thanh niên Học viện Chính sách và Phát triển, Đoàn Thanh niên Học viện Tài chính, Đoàn Thanh niên Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước và Đoàn Thanh niên Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam đồng phối hợp tổ chức. Sự phối hợp giữa tổ chức Đoàn của cơ quan quản lý nhà nước, các viện nghiên cứu, các cơ sở đào tạo và các doanh nghiệp nhà nước trọng yếu thể hiện cách tiếp cận liên ngành, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận, thực tiễn quản trị doanh nghiệp và hoạch định – điều hành chính sách; đồng thời phát huy vai trò của đội ngũ trí thức trẻ trong việc đóng góp luận cứ khoa học phục vụ triển khai Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị.