Khai mạc Hội nghị đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực

Tham dự Hội nghị, về phía Việt Nam có: Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam Ngô Lê Văn; Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam Hoàng Đạo Cương; Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; lãnh đạo các địa phương có di sản thế giới và hồ sơ đề cử di sản, cùng đại diện các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, ban quản lý di sản và cộng đồng tại Việt Nam.

Đại biểu quốc tế có: Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo; Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới lần thứ 49 Ishan Mustafa Yurdakul; Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker; Đại sứ, đại diện các quốc gia thành viên Ủy ban Di sản thế giới, các cơ quan tư vấn, cơ quan quản lý di sản khu vực châu Á - Thái Bình Dương cùng nhiều chuyên gia, học giả quốc tế về di sản.

Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực góp phần triển khai Nghị quyết số 06-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW; tạo cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, quảng bá hình ảnh đất nước, củng cố quan hệ với UNESCO và các đối tác, tranh thủ ý kiến chuyên gia và sự ủng hộ đối với các hồ sơ công tác bảo tồn, phục dựng Điện Kính Thiên và Không gian Chính điện Kính Thiên, các hồ sơ đề cử di sản thế giới của Việt Nam như Óc Eo - Ba Thê, Cổ Loa, Củ Chi, Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc.

Đồng thời, Hội nghị góp phần khẳng định năng lực tổ chức, tăng cường hợp tác, thu hút nguồn lực, thúc đẩy du lịch, định vị Việt Nam là đối tác tin cậy, điểm đến của các sáng kiến văn hóa, di sản và đối thoại đa phương trong khu vực, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển hai con số, nâng cao vị thế và sức mạnh mềm của Việt Nam.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hoài Trung nhấn mạnh: Hội nghị diễn ra vào thời điểm đặc biệt có ý nghĩa, khi Việt Nam và UNESCO kỷ niệm 50 năm quan hệ; Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 80 vừa thông qua Nghị quyết tuyên bố giai đoạn 2027 - 2036 là Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững, sáng kiến do Việt Nam khởi xướng cùng 103 nước đồng bảo trợ; và năm 2027, Công ước năm 1972 về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới sẽ tròn 55 năm.

Đề cập đến khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Bộ trưởng cho rằng đây vừa là một trong những cái nôi của văn minh nhân loại vừa là trung tâm phát triển năng động, song di sản đang chịu sức ép ngày càng lớn từ đô thị hóa, phát triển hạ tầng và biến đổi khí hậu. Nếu khu vực giải quyết hài hòa được mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển, đó không chỉ là thành công của khu vực mà còn là kinh nghiệm quý cho thế giới.

Bộ trưởng đồng thời khẳng định Công ước Di sản thế giới năm 1972 là một thành tựu tiêu biểu của chủ nghĩa đa phương, thể hiện trách nhiệm chung trong bảo vệ những giá trị thuộc về toàn nhân loại.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh chính sách của Việt Nam coi trọng văn hóa là nền tảng, là mục tiêu và động lực của phát triển bền vững; Việt Nam chủ trương bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn tốt hơn, kiên quyết không đánh đổi bản sắc và di sản để chạy theo tăng trưởng kinh tế đơn thuần, coi đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển, cho con người và cho tương lai.

Đóng góp vào việc hoàn thiện Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề xuất 4 định hướng lớn. Đó là nhìn nhận tính xác thực trên nền tảng tôn trọng sự đa dạng văn hóa: Đặt tính xác thực vào chính bối cảnh văn hóa sinh ra di sản; không áp đặt khuôn mẫu duy nhất; bảo đảm Danh mục Di sản thế giới phản ánh cân bằng tiếng nói của mọi dân tộc.

Đề cao trách nhiệm với lịch sử và thế hệ tương lai: Mọi quyết định tu bổ, phục hồi di sản phải dựa trên cơ sở khoa học; đồng thời hình thành các nguyên tắc ứng xử có trách nhiệm khi ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) để công nghệ thực sự phục vụ sự thật lịch sử.

Lấy người dân và cộng đồng làm trung tâm, chủ thể: Tôn trọng tiếng nói của nghệ nhân, người cao tuổi, phụ nữ, đồng bào dân tộc và thế hệ trẻ. Thước đo thành công của bảo tồn là sức sống của văn hóa và chất lượng sống của người dân, chứ không dừng lại ở doanh thu du lịch hay lượt khách.

Tăng cường đoàn kết và chuyển nhận thức thành hành động: Việt Nam đề xuất thành lập Mạng lưới hợp tác di sản châu Á - Thái Bình Dương, sẵn sàng phối hợp cùng UNESCO tổ chức chương trình đào tạo định kỳ cho chuyên gia di sản trẻ và duy trì cơ chế này thành diễn đàn định kỳ của khu vực.

Bộ trưởng khẳng định Chính phủ Việt Nam sẽ chỉ đạo cụ thể hóa các khuyến nghị của Văn kiện Hà Nội ngay từ khâu quy hoạch, dự án; đồng thời cam kết phối hợp đưa kết quả Hội nghị tới Khóa họp lần thứ 49 của Ủy ban Di sản thế giới tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) vào năm 2027.

Phát biểu tại Hội nghị, Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo chân thành cảm ơn Chính phủ Việt Nam đã đăng cai tổ chức Hội nghị, chuẩn bị chu đáo với tinh thần trách nhiệm cao.

Ông Lazare Eloundou Assomo khẳng định Việt Nam luôn là thành viên tích cực, có trách nhiệm của UNESCO, Ủy ban Di sản thế giới, là điển hình của bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển bền vững kinh tế - xã hội, gắn với sinh kế của người dân.

Ông cũng đánh giá cao công tác quản lý các di sản Hoàng thành Thăng Long, Tràng An, Hội An, Huế, Vịnh Hạ Long đến Quần thể Yên Tử…, coi đây là bài học kinh nghiệm cho cộng đồng quốc tế, khi niềm tin, ký ức và thực hành sống hòa quyện chặt chẽ vào cảnh quan di sản.

Hội nghị hứa hẹn sẽ đúc kết nên Văn kiện Hà Nội, trở thành cột mốc quan trọng đóng góp vào nỗ lực chung của nhân loại vì sự phát triển bền vững và bảo tồn giá trị di sản cho các thế hệ hôm nay và mai sau.