Gia Lai: Địa phương đầu tiên trong cả nước cấp bằng lái miễn phí đến tận vùng biên, hải đảo

Với chương trình đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe miễn phí cho người yếu thế, Gia Lai trở thành địa phương đầu tiên trong nước triển khai mô hình giàu tính nhân văn, hướng đến mục tiêu kéo giảm tai nạn giao thông ngay từ gốc.

Những lớp học đặc biệt giữa đảo xa, vùng biên giới

Mỗi ngày, trên những con đường dẫn vào các buôn làng vùng biên hay những con dốc quanh co nơi xã đảo Nhơn Châu, hàng nghìn người vẫn điều khiển xe máy để lên rẫy, chở nông sản, đưa con đến trường hoặc mưu sinh. Họ đã biết chạy xe từ nhiều năm trước, nhưng chưa một lần được học Luật Trật tự, an toàn giao thông hay được cầm trên tay tấm giấy phép lái xe (GPLX).

Không phải họ không muốn học, mà bởi phía sau là cả một chuỗi rào cản, từ khoảng cách địa lý xa xôi, điều kiện kinh tế khó khăn, đến trình độ học vấn hạn chế, thậm chí nhiều người chưa biết đọc, biết viết.

Đây cũng là nguyên nhân khiến hơn 43% số vụ tai nạn giao thông trên địa bàn tỉnh xảy ra thời gian qua liên quan đến người điều khiển phương tiện không có GPLX. Một con số biết nói, phản ánh khoảng trống lớn trong công tác bảo đảm an toàn giao thông ở những vùng khó khăn.

Từ thực tế ấy, Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an tỉnh Gia Lai đã lựa chọn cách tiếp cận khác, không chỉ xử phạt người vi phạm mà chủ động giúp người dân có cơ hội học, thi và được cấp GPLX.

Qua rà soát, toàn tỉnh hiện còn khoảng 28.000 người chưa có GPLX hạng A1. Đây là nhóm có nhu cầu rất lớn nhưng lại gặp nhiều trở ngại để tiếp cận việc đào tạo và sát hạch. Trên cơ sở đó, Phòng CSGT đã tham mưu triển khai chương trình hỗ trợ đào tạo, sát hạch và cấp GPLX miễn phí dành cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, người lao động ở vùng sâu, vùng xa, xã biên giới và hải đảo.

Đây cũng là mô hình đầu tiên trên cả nước được triển khai với quy mô đồng bộ dành riêng cho nhóm đối tượng yếu thế. Không chỉ được miễn toàn bộ học phí, lệ phí sát hạch, học viên còn được trang bị kiến thức pháp luật về giao thông, kỹ năng xử lý tình huống, kỹ năng điều khiển phương tiện an toàn trước khi bước vào kỳ thi.

Đến nay, Công an tỉnh Gia Lai đã phối hợp tổ chức thành công 9 kỳ sát hạch GPLX miễn phí tại các địa bàn Nhơn Châu, Ia O, Ia Ko, Bờ Ngoong, Ia Mơ, Bàu Cạn, Ia Lau, Ia Púch và Chư Prông. Hơn 700 người dân có hoàn cảnh khó khăn đã được tạo điều kiện tham gia sát hạch với gần 400 người chính thức được cấp GPLX.

Đó không đơn thuần là những con số thống kê. Mỗi tấm GPLX được trao là thêm một người dân được trang bị kiến thức pháp luật, thêm một gia đình an tâm khi người thân lưu thông trên đường và thêm một bước tiến trong hành trình xây dựng văn hóa giao thông an toàn sau khi tỉnh Gia Lai được sáp nhập.

Một trong những dấu ấn đặc biệt của chương trình là lớp đào tạo và sát hạch GPLX được tổ chức ngay tại xã đảo Nhơn Châu (Cù Lao Xanh) - xã đảo duy nhất của tỉnh Gia Lai, cách đất liền khoảng 24 km.

Với gần 2.500 nhân khẩu, sinh kế chủ yếu dựa vào đánh bắt, nuôi trồng thủy sản và du lịch, xe máy là phương tiện đi lại gần như duy nhất của người dân trên đảo. Thế nhưng suốt nhiều năm, việc học và thi GPLX vẫn là điều xa vời vì mỗi lần vào đất liền đều tốn kém cả thời gian lẫn chi phí. Thay vì chờ người dân đến trung tâm sát hạch, lực lượng CSGT đã đưa cả lớp học ra đảo.

Sau khi rà soát toàn bộ công dân từ đủ 18 tuổi trở lên chưa có GPLX, Phòng CSGT tham mưu Giám đốc Công an tỉnh chỉ đạo xây dựng phương án tổ chức đào tạo ngay tại địa phương. Đơn vị phối hợp với UBND xã Nhơn Châu, Trung tâm Đào tạo nghiệp vụ giao thông vận tải Bình Định và Bệnh viện Đa khoa Thu Phúc mở lớp đào tạo, khám sức khỏe và sát hạch miễn phí cho 100 người dân.

Việc "mang lớp học đến với dân" không chỉ giúp bà con tiết kiệm hàng triệu đồng chi phí đi lại mà còn thể hiện quyết tâm đưa chính sách đến tận nơi, không để bất kỳ ai bị bỏ lại phía sau. Sau thành công tại xã đảo, mô hình tiếp tục được nhân rộng đến nhiều xã vùng biên phía Tây Gia Lai trong các năm 2025 và 2026.

Nếu ở xã đảo, khó khăn lớn nhất là khoảng cách địa lý thì tại các xã biên giới như Ia O, thử thách lại đến từ trình độ học vấn. Gần 70% dân số nơi đây là đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều học viên chưa biết chữ hoặc chỉ học hết bậc tiểu học. Điều đó khiến việc tiếp cận kiến thức pháp luật giao thông theo cách thông thường gần như không khả thi.

“Mắt xích” quan trọng vì sự bình yên trên mỗi cung đường

Để gần 400 người dân địa phương có thể tham gia kỳ sát hạch GPLX hạng A1, đội ngũ giáo viên đã phải thay đổi toàn bộ phương pháp giảng dạy.

Theo bà Võ Thị Hà - Phó Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Sát hạch lái xe tỉnh Gia Lai, đối với học viên không biết chữ, giáo viên sử dụng hình ảnh trực quan, biển báo giao thông, mô hình mô phỏng và các tình huống thực tế thay cho việc giảng dạy bằng văn bản. Trung tâm cũng phối hợp với Phòng CSGT xây dựng giáo án riêng, tăng thời lượng thực hành, hướng dẫn từng bước để học viên nắm chắc kiến thức trước khi bước vào kỳ sát hạch.

Sự kiên trì ấy đã được đền đáp bằng niềm vui của những học viên lần đầu tiên cầm trên tay tấm GPLX. Anh Ksor Thí (xã Ia O) chia sẻ: ‘Nhiều năm qua anh vẫn điều khiển xe máy đi làm rẫy nhưng luôn thấp thỏm vì chưa có bằng lái. Được hỗ trợ miễn phí từ việc học, thi đến cấp giấy phép lái xe, lại còn được hướng dẫn kỹ về luật giao thông và kỹ năng lái xe an toàn nên tôi rất vui. Có bằng lái rồi, mình yên tâm hơn mỗi khi đi làm rẫy hay chở nông sản, không còn nơm nớp lo bị xử phạt như trước".

Đó cũng là cảm xúc chung của hàng trăm người dân khi nhận tấm GPLX đầu tiên trong đời - tấm giấy nhỏ nhưng mang theo sự tự tin, trách nhiệm và ý thức khi tham gia giao thông.

Theo Thượng tá Ksor H'Bơ Khắp, Phó Giám đốc Công an tỉnh Gia Lai, chủ trương "Người nghèo có giấy phép lái xe" không đơn thuần là chương trình hỗ trợ cấp GPLX mà là chính sách mang đậm tính nhân văn, hướng tới bảo đảm quyền được tham gia giao thông an toàn cho mọi công dân.

Ngoài việc miễn hoàn toàn học phí và lệ phí sát hạch cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình chính sách, lực lượng CSGT còn trực tiếp bố trí phương tiện đưa đón người dân từ những bản làng xa xôi đến điểm khám sức khỏe và dự thi. Những chuyến xe ấy không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn kéo gần khoảng cách giữa chính sách với người dân.

Một tấm GPLX được trao đi không chỉ hợp thức hóa việc điều khiển phương tiện, mà còn mở ra cơ hội để người dân tiếp cận kiến thức, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và hình thành văn hóa giao thông văn minh. Đó cũng là giá trị lâu dài mà chương trình hướng tới - một hành trình bắt đầu từ những lớp học giản dị giữa đảo xa, vùng biên, nhưng lan tỏa thành những "lá chắn" bảo vệ sự bình yên trên từng cung đường của Gia Lai.