Ông Trump: Hormuz có thể sớm mở trở lại, Mỹ - Iran cùng kiểm soát

Ngày 23.3, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố eo biển Hormuz có thể “mở rất sớm” nếu các cuộc tiếp xúc ngoại giao với Iran diễn biến tích cực. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Iran ngay lập tức bác bỏ, khẳng định không có bất kỳ cuộc đàm phán nào kể cả trực tiếp hay qua trung gian.

Phát biểu của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh xung đột leo thang kể từ cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel mở đợt tấn công đầu tiên nhằm vào Iran.

Kể từ ngày 28.2, Tehran đã siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới - khiến phần lớn tàu thuyền phải dừng hoặc chuyển hướng.

Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết ông Trump tin rằng có thể tận dụng “những thành tựu quân sự lớn” của Israel và Mỹ để đạt được mục tiêu chiến tranh thông qua một thỏa thuận. Tuy vậy, ông Netanyahu nhấn mạnh Israel vẫn tiếp tục các cuộc không kích vào Iran và Lebanon.

Cuối tuần qua, ông Trump tiếp tục gia tăng sức ép khi đe dọa tấn công các cơ sở năng lượng của Iran nếu Tehran không dỡ bỏ cảnh báo với tàu thuyền qua Hormuz. Đáp lại, Iran công bố danh sách các nhà máy điện và cơ sở năng lượng tại khu vực Vùng Vịnh mà họ có thể nhắm mục tiêu.

Trong diễn biến mới nhất, ông Trump tuyên bố đã hủy kế hoạch tấn công các cơ sở năng lượng Iran sau những “cuộc trao đổi hiệu quả” với Tehran. Tuy nhiên, phía Iran tiếp tục phủ nhận hoàn toàn thông tin này.

Đáng chú ý, nhà lãnh đạo Mỹ còn đề cập khả năng “một dạng thay đổi chế độ rất nghiêm trọng” tại Iran, đồng thời gây tranh cãi khi nói rằng eo biển Hormuz trong tương lai có thể được “kiểm soát chung” giữa ông và “lãnh tụ tối cao tiếp theo”. Trong khi đó, Iran đã công bố người kế nhiệm vị trí Lãnh tụ Tối cao là ông Mojtaba Khamenei.

Những tuyên bố trái chiều ngay lập tức tác động mạnh đến thị trường. Giá dầu thô thế giới giảm tới 10%, trong khi các thị trường chứng khoán châu Âu rung lắc dữ dội trước khi phục hồi kỹ thuật.

Ở khía cạnh quân sự, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết đã tiến hành hơn 9.000 chuyến bay chiến đấu kể từ khi xung đột nổ ra, tấn công hơn 9.000 mục tiêu tại Iran. Các mục tiêu bao gồm hơn 140 tàu hải quân, cùng nhiều cơ sở sản xuất tên lửa, máy bay không người lái và các địa điểm tình báo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.

Việc Hormuz có thể được “mở khóa” hay không giờ đây phụ thuộc vào những diễn biến ngoại giao đầy mâu thuẫn. Trong khi Mỹ phát tín hiệu hạ nhiệt, Iran lại khẳng định chưa có bất kỳ kênh đối thoại nào - một khoảng trống nguy hiểm có thể tiếp tục đẩy khu vực vào vòng xoáy bất ổn mới.