Nhật thực toàn phần ngày 12.8 mở cánh cửa giải mã những bí ẩn lớn nhất của Mặt trời
Các nhà khoa học dự định thông qua nhật thực toàn phần vào tuần tới để tìm hiểu sâu hơn về bản chất đầy biến động và khó dự đoán của Mặt trời.
Nhật thực toàn phần sẽ xảy ra ngày 12.8. Ảnh: NASA
Khi Mặt trăng che khuất hoàn toàn Mặt trời vào ngày 12.8, nhiều nhóm nghiên cứu sẽ đồng loạt tiến hành quan sát từ trường, khí quyển cũng như các hiện tượng thời tiết dữ dội của Mặt trời - những yếu tố đôi khi gây ảnh hưởng trực tiếp tới Trái đất.
Trong lịch sử, nhật thực đã nhiều lần tạo điều kiện cho những bước đột phá khoa học. Ngày 29.5.1919, tại đảo Principe ngoài khơi Tây Phi, nhà thiên văn học người Anh Arthur Eddington đã quan sát nhật thực để xác nhận thuyết tương đối của Albert Einstein.
Hơn một thế kỷ sau, các nhà khoa học sẽ tiếp tục theo dõi hiện tượng nhật thực toàn phần kéo dài 1 phút 40 giây ở miền bắc Tây Ban Nha.
Ông Allan Sacha Brun - nhà vật lý thiên văn thuộc Ủy ban Năng lượng Nguyên tử Pháp (CEA) - cho biết, mục tiêu của nhóm là tìm hiểu các cơ chế vật lý chi phối hoạt động của Mặt trời.
Theo ông, mỗi ngày, các nhà nghiên cứu đều phát triển các mô hình nhằm giải thích hoạt động của Mặt trời, từ đó hiểu rõ hơn quá trình tiến hóa của Mặt trời từ khi hình thành cho tới lúc kết thúc vòng đời.
Mặt trời liên tục phóng vật chất và các hạt mang điện vào không gian. Đôi khi, những vụ bão mặt trời cực mạnh sẽ tạo ra các đợt phun trào plasma khổng lồ cùng nhiều vật chất khác.
Khi các dòng vật chất này va chạm với từ trường Trái đất có thể làm gián đoạn hoạt động của vệ tinh, gây nguy hiểm cho các phi hành gia và tạo nên hiện tượng cực quang rực rỡ ở các vùng cực bắc và cực nam.
Trong đợt nhật thực ngày 12.8, các nhà khoa học của CEA sẽ tập trung nghiên cứu lớp khí quyển ngoài cùng của Mặt trời, còn gọi là vành nhật hoa.
Trong điều kiện bình thường, các nhà khoa học nghiên cứu lớp khí quyển này bằng vệ tinh được trang bị coronagraph - thiết bị giúp che ánh sáng chói từ bề mặt Mặt trời.
Tuy nhiên, nhật thực toàn phần còn mang đến cơ hội hiếm hoi để quan sát sắc quyển (chromosphere) - lớp khí quyển nằm giữa Mặt trời và vành nhật hoa.
Các nhà khoa học thuộc Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) cũng sẽ phân tích dữ liệu từ đợt nhật thực nhằm tìm hiểu rõ hơn về gió Mặt trời.
Bà Carole Mundell - Giám đốc Khoa học của ESA - cho biết, các nhà nghiên cứu muốn giải đáp nhiều câu hỏi như: Vì sao bão Mặt trời lan truyền theo cách hiện nay? Cấu trúc của chúng ra sao? Và liệu có thể xây dựng các mô hình dự báo chính xác hơn hay không?
Tàu thăm dò Solar Orbiter của ESA hiện vẫn liên tục thu thập dữ liệu về khí quyển và gió Mặt trời. Theo bà Miho Janvier - đồng trưởng nhóm khoa học của sứ mệnh Solar Orbiter - nhật thực là cơ hội để kiểm chứng mức độ chính xác của các mô hình dự báo hiện nay.
Bên cạnh đó, sứ mệnh Proba-3 của ESA đang sử dụng 3 tàu vũ trụ bay theo đội hình đồng bộ nhằm tạo ra những "nhật thực nhân tạo" thu nhỏ để quan sát Mặt trời thường xuyên hơn.
Các nhà khoa học cũng đang lên kế hoạch cho sứ mệnh MESOM, với mục tiêu đưa một tàu vũ trụ bay vào vùng bóng tối của Mặt trăng, qua đó quan sát hiện tượng tương tự nhật thực trong thời gian dài hơn nhiều so với khi quan sát từ Trái đất.
