Liên hợp quốc báo động tình trạng người di cư tại Libya bị ép làm 'nô lệ'

Trước tình hình nhân quyền nghiêm trọng này, Liên hợp quốc đã đưa ra lời kêu gọi khẩn thiết yêu cầu tạm dừng việc đưa các tàu chở người di cư trở lại quốc gia Bắc Phi này cho đến khi các biện pháp bảo vệ quyền con người được đảm bảo.

Kể từ khi nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ và giết hại trong một chiến dịch có sự can thiệp của phương Tây vào năm 2011, Libya đã trở thành tuyến đường quá cảnh chính cho những người chạy trốn khỏi xung đột và nghèo đói để tìm đường sang châu Âu qua Địa Trung Hải.

Báo cáo được thực hiện dựa trên các cuộc phỏng vấn với gần 100 người di cư, người tìm kiếm tị nạn và người tị nạn đến từ 16 quốc gia thuộc châu Phi, Trung Đông và Nam Á. Những nhân chứng này đã mô tả một thực tại tàn khốc khi họ bị các mạng lưới buôn người tội phạm bắt giữ, vốn thường có mối liên hệ với các quan chức địa phương và các tổ chức tội phạm nước ngoài.

Thameen Al-Kheetan, người phát ngôn của Văn phòng Nhân quyền Liên hợp quốc, phát biểu trong một buổi họp báo tại Geneva rằng: “Họ bị tách khỏi gia đình, bị bắt giữ và chuyển đến các cơ sở giam giữ mà không có quy trình pháp lý thích đáng, thường là dưới họng súng, trong những gì có thể coi là giam giữ tùy tiện”.

Những câu chuyện cụ thể được trích dẫn trong báo cáo thực sự gây rúng động. Một người phụ nữ Eritrea bị giam giữ hơn 6 tuần tại một nhà chứa của bọn buôn người ở Tobruk, miền đông Libya, đã cay đắng chia sẻ: “Tôi ước gì mình đã chết. Đó là một hành trình địa ngục. Nhiều người đàn ông khác nhau đã cưỡng hiếp tôi nhiều lần. Những cô gái chỉ mới 14 tuổi đã bị cưỡng hiếp hàng ngày”.

Cô chỉ được trả tự do sau khi gia đình chấp nhận trả một khoản tiền chuộc. Bà Suki Nagra, đại diện nhân quyền của Liên hợp quốc tại Libya, cũng bổ sung thêm về những phương thức hành hạ dã man: “Đàn ông đã sử dụng những phương pháp làm nhục đối với phụ nữ, ví dụ như bắt họ phải cởi bỏ quần áo trước mặt những nam và nữ di cư khác trước khi cưỡng hiếp họ một cách công khai, tra tấn và đánh đập họ”.

Báo cáo bao quát giai đoạn từ tháng 1/2024 đến tháng 12/2025 cũng chỉ ra các trường hợp nam giới bị ép buộc làm việc mà không được trả lương hoặc không có đủ thức ăn. Mặc dù các nhà chức trách Libya trước đây từng phủ nhận mọi cáo buộc lạm dụng có hệ thống, nhưng Liên hợp quốc nhấn mạnh rằng các mạng lưới tội phạm đang hoạt động rất mạnh mẽ.

Điều đáng nói là trong những năm gần đây, Liên minh Châu Âu (EU) và các quốc gia thành viên đã hỗ trợ và đào tạo lực lượng tuần duyên Libya để ngăn chặn người di cư trên biển và đưa họ trở lại các trung tâm giam giữ.

Liên hợp quốc khẳng định tầm quan trọng của các hoạt động tìm kiếm và cứu nạn trên biển để bảo vệ tính mạng người di cư, nhưng đồng thời thúc giục cộng đồng quốc tế phải ngừng ngay việc trả người về Libya.