Thiên tai ngày càng cực đoan, Việt Nam chuyển sang phòng ngừa từ sớm
Biến đổi khí hậu khiến thiên tai tại Việt Nam ngày càng cực đoan, khó lường với nhiều hiện tượng vượt ngưỡng lịch sử, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Trong bối cảnh đó, công tác phòng, chống thiên tai đang được chuyển mạnh từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa và lấy cộng đồng làm trung tâm.
Ngày 22/5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký ban hành Sắc lệnh số 70 thành lập Ủy ban Trung ương hộ đê, đặt nền móng cho công tác phòng, chống thiên tai tại Việt Nam. Với ý nghĩa lịch sử đó, ngày 21/3/1990, Hội đồng Bộ trưởng đã ban hành Quyết định số 89-HĐBT lấy ngày 22/5 hằng năm là “Ngày truyền thống phòng, chống thiên tai của Việt Nam”. Suốt 80 năm qua, công tác phòng, chống thiên tai luôn là nhiệm vụ quan trọng gắn với bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân và bảo đảm phát triển bền vững đất nước.
Những năm gần đây, thiên tai diễn biến với cường độ mạnh hơn và mức độ khó lường hơn. Từ bão mạnh, lũ quét, sạt lở đất đến hạn hán, xâm nhập mặn, thiên tai không chỉ gây thiệt hại lớn về người và tài sản mà còn tác động trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu người dân. Khi rủi ro thiên tai xuất hiện nhanh hơn và khó dự báo hơn, công tác phòng, chống thiên tai không thể chỉ dừng ở ứng phó sau sự cố. Phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Trước thực tế đó, Việt Nam đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như xây dựng các công trình phòng chống lũ; rà soát, điều chỉnh quy hoạch; di dời người dân khỏi khu vực có nguy cơ cao về sạt lở đất, lũ quét; đồng thời ưu tiên đầu tư hệ thống cảnh báo sớm bằng công nghệ tự động tới từng thôn, bản.
Với chủ đề “Cộng đồng chung tay phòng, chống thiên tai”, ngày truyền thống phòng, chống thiên tai Việt Nam năm 2026 tiếp tục nhấn mạnh vai trò của người dân trong giảm nhẹ rủi ro thiên tai. Ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, quan điểm xuyên suốt là lấy người dân, lấy cộng đồng làm trung tâm và làm gốc trong công tác phòng, chống thiên tai.
Chính vì vậy, việc tập huấn cần được triển khai thường xuyên nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng phó cho người dân. Nội dung tập huấn phải phù hợp với từng loại hình thiên tai, từng vùng miền và từng nhóm đối tượng cụ thể. Bên cạnh đó, nhiều mô hình như khu sơ tán thông minh cũng đang được triển khai tại các địa phương nhằm nâng cao khả năng ứng phó khi xảy ra thiên tai.
Để chủ động ứng phó với thiên tai, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần thường xuyên theo dõi thông tin dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai; chủ động gia cố nhà cửa trước mùa mưa bão; chuẩn bị nhu yếu phẩm cần thiết và tuân thủ hướng dẫn của chính quyền khi có tình huống khẩn cấp.
