Hơn 27 ha đất ở Cao Bằng ô nhiễm kim loại nặng, “điểm nóng” từ mỏ và nhà máy

Kết quả điều tra mới nhất của UBND tỉnh cho thấy tình trạng ô nhiễm đất do kim loại nặng đang diễn ra trên diện rộng, tập trung tại các khu vực khai thác khoáng sản, luyện kim và sản xuất công nghiệp.

Theo Quyết định số 715/QĐ-UBND, tổng diện tích điều tra là 120,23 ha, trong đó 27,58 ha đất bị ô nhiễm (22,94%) và 28,45 ha cận ô nhiễm. Ô nhiễm được ghi nhận tại 11/20 xã, phường, với nhiều khu vực có mức độ nguy hại nghiêm trọng.

Đáng chú ý, các nguồn gây ô nhiễm lớn chủ yếu đến từ nhà máy chế biến khoáng sản và hoạt động khai thác mỏ và bãi rác. Riêng khu vực nhà máy, cơ sở sản xuất và làng nghề đã ghi nhận 19,26 ha đất ô nhiễm.

Trong đó, nhà máy chế biến quặng chì - kẽm là điểm ô nhiễm lớn nhất với 6,80 ha, toàn bộ diện tích khảo sát đều bị nhiễm kim loại nặng như chì (Pb), cadimi (Cd), asen (As), kẽm (Zn) và crom (Cr).

Nhà máy sản xuất quặng Tây Giang ghi nhận 5,14 ha đất nhiễm crom.

Khu liên hợp gang thép Cao Bằng có 1,05 ha đất ô nhiễm crom và 1,37 ha cận ô nhiễm crom, niken (Ni); nhà máy Feromangan Nguyễn Huệ gây ô nhiễm 0,97 ha với hàm lượng chì vượt ngưỡng.

Tại làng nghề rèn Phúc Sen, 3,81 ha đất ở mức cận ô nhiễm với sự hiện diện của cadimi và kẽm.

Bên cạnh đó, hoạt động khai thác khoáng sản cũng để lại hệ lụy môi trường rõ rệt với 7,00 ha đất ô nhiễm và 18,54 ha cận ô nhiễm.

Mỏ sắt Bản Luộc - Bản Nùng có 3,14 ha đất nhiễm asen và crom; mỏ chì kẽm Bản Bó ghi nhận 1,98 ha ô nhiễm chì, asen và kẽm; mỏ sắt Nà Lũng có 1,45 ha nhiễm crom; trong khi khu vực mỏ niken - đồng (Công ty cổ phần tập đoàn PC1) có 0,77 ha đất ô nhiễm niken.

Bãi rác thị trấn Nước Hai cũng phát sinh 0,98 ha đất ô nhiễm crom và 3,84 ha cận ô nhiễm.

Ô nhiễm không chỉ dừng ở khu công nghiệp mà đã lan sang đất sản xuất nông nghiệp.

Diện tích đất trồng lúa bị ô nhiễm lên tới 11,85 ha, ở mức nguy hại nghiêm trọng; đất trồng cây hằng năm khác có 9,28 ha ô nhiễm.

Một số diện tích đất rừng sản xuất và rừng phòng hộ cũng bị ảnh hưởng, cho thấy nguy cơ suy thoái môi trường đất trên diện rộng.

Kết quả phân tích mẫu cho thấy các kim loại nặng xuất hiện phổ biến gồm chì (Pb), cadimi (Cd), asen (As), đồng (Cu), kẽm (Zn), crom (Cr), thủy ngân (Hg) và niken (Ni).

Đây đều là những nguyên tố có độc tính cao, khó phân hủy, có khả năng tích lũy lâu dài trong đất, xâm nhập chuỗi thực phẩm và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người cũng như hệ sinh thái.

UBND tỉnh Cao Bằng đang giao các cơ quan chức năng tiếp tục quan trắc, giám sát và xây dựng phương án xử lý các khu vực ô nhiễm, đồng thời yêu cầu địa phương quản lý chặt chẽ quỹ đất bị ảnh hưởng.

Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về kiểm soát hoạt động khai khoáng, luyện kim, cũng như triển khai các giải pháp phục hồi môi trường nhằm hạn chế rủi ro lâu dài đối với sản xuất và đời sống người dân.